Ανεξάρτητη Κίνηση Δασκάλων και Νηπιαγωγών

Συνδικαλιστική Άποψη

Ο θεσμός του Γενικού Ελεγκτή είναι απόλυτα απαραίτητος και μπορεί να αποτελέσει φορέας κάθαρσης ενός σαθρού και διεφθαρμένου κράτους. Δεν είναι τυχαία που στην αντίληψη του κόσμου η Κύπρος βρίσκεται σε αρκετά χαμηλό επίπεδο  όσον αφορά τη διαφθορά. Μόνο σε 10 από τις 27 Ευρωπαϊκές χώρες πιστεύουν οι πολίτες τους πως έχουν περισσότερη διαφθορά από την Κύπρο (Corruption Perceptions Index 2017). Αν μελετήσουμε πιο προσεκτικά τις χώρες θα δούμε πως αυτές που έχουν αξιοζήλευτη Παιδεία και άριστα μαθησιακά αποτελέσματα, φιγουράρουν στην κορυφή της λίστας: Δανία, Φινλανδία, Σουηδία κ.ά. Στις δύσκολες οικονομικές συνθήκες που μαστίζουν τον τόπο μας, η καταπολέμηση της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής, του ρουσφετιού και της ατιμωρησίας είναι ίσως η μόνη σανίδα σωτηρίας. Ο Γ.Ε. πρέπει και οφείλει να συνεχίσει να επιτελεί το έργο του, πάντα με γνώμονα το καλό του τόπου.

Νέα στοιχεία στο φως της δημοσιότητας έφερε ο Γενικός Ελεγκτής όσον αφορά το κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα και τη σύγκρισή του με τους μέσους όρους του ΟΟΣΑ, της ΕΕ και δύο άλλων κρατών, της Εσθονίας και της Σλοβενίας. Τα στοιχεία που παρέθεσε ο Γενικός Ελεγκτής ήταν αποσπάσματα από μελέτη που εκπονήθηκε τον Φεβρουάριο του 2017 από ανεξάρτητο ελεγκτικό οίκο και αφορούσαν την έκταση της σχολικής χρονιάς σε βδομάδες, τον μέσο εβδομαδιαίο διδακτικό χρόνο των εκπαιδευτικών σε ώρες, τον μέσο ετήσιο διδακτικό χρόνο των εκπαιδευτικών σε ώρες, την αναλογία των μαθητών ανά εκπαιδευτικό και την αναλογία μαθητών ανά τάξη[i].

Δε γνωρίζω τι άλλο μπορεί να περιείχε η συγκεκριμένη έκθεση του ανεξάρτητου ελεγκτικού οίκου, αφού δε δόθηκε στη δημοσιότητα, αλλά δεν μπορώ να αντιληφθώ πως 4 αριθμοί  για κάθε χώρα μπορούν να μας οδηγήσουν σε χρήσιμα συμπεράσματα, με βάση τα οποία να προβούμε σε μεταρρυθμίσεις στη δημόσια Παιδεία. Ένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι απλά αριθμοί και μέσοι όροι αλλά πίσω του έχει θεσμούς, συγκεκριμένη κουλτούρα και μια κοινωνία που το πλαισιώνει. Από τη στιγμή όμως που ο Γ.Ε. παρουσίασε αυτά τα στοιχεία, οφείλουμε να τα μελετήσουμε με προσοχή και αν χρειαστεί να τα εμπλουτίσουμε ή να τα αντικρούσουμε, κυρίως όσον αφορά τις δύο χώρες που αναφέρονται εκτενώς, την Εσθονία και τη Σλοβενία. 

Τα στοιχεία του εκδοτικού οίκου έχουν ληφθεί από την έκθεση του ΟΟΣΑ «Education at a Glance» και από το δίκτυο Ευρυδίκη αλλά φαίνεται να αγνοούν κάποιες παραμέτρους. Παρουσιάζω ένα άλλο πίνακα με στοιχεία από την ίδια έκθεση, για τη Δημοτική:

Με βάση τη διάρκεια του σχολικού έτους και τον συνολικό διδακτικό χρόνο μπορούμε να υπολογίσουμε τον διδακτικό χρόνο ανά ημέρα, όπως εξάλλου τον υπολογίζει με τα ίδια στοιχεία και ο ΟΟΣΑ. Όπως βλέπετε, μπορεί η διάρκεια του σχολικού έτους να είναι πιο σύντομη για τους μαθητές στην Κύπρο από τον μέσο όρο των χωρών της ΕΕ και του ΟΟΣΑ όμως τα παιδιά κάνουν περισσότερο μάθημα, τόσο σε καθημερινή βάση όσο και συνολικά. Σε σχέση με τα δύο παραδείγματα του ελεγκτικού οίκου, την Εσθονία και τη Σλοβενία, οι μαθητές δημοτικού στην Κύπρο κάνουν περίπου ενάμιση διδακτική ώρα περισσότερο μάθημα την ημέρα. Στην έκθεση του ΟΟΣΑ μάλιστα αναφέρει πως τα 2/5 των χωρών κάνουν μάθημα λιγότερο από 4 ώρες την ημέρα (περίπου 20 χώρες). Στην Κύπρο τα παιδιά του δημοτικού κάνουν 4.67 ώρες την ημέρα.

Ένα άλλο σημαντικό δεδομένο για την Εσθονία και τη Σλοβενία είναι πως οι μαθητές δεν ακολουθούν το ίδιο ωρολόγιο πρόγραμμα σε όλες τις τάξεις. Συγκεκριμένα, ενώ στην Κύπρο τα παιδιά από την πρώτη μέχρι την έκτη τάξη κάνουν 821 ώρες μάθημα, στην Εσθονία στις πρώτες τρεις τάξεις κάνουν συνολικά 1785 ώρες μάθημα, στις επόμενες τρεις 2179 ώρες και στο Γυμνάσιο 2468 ώρες. Το πρόγραμμα της Εσθονίας προνοεί κατακόρυφη ευελιξία, δηλαδή οι κεντρικές αρχές καθορίζουν τον συνολικό διδακτικό χρόνο και τα σχολεία/τοπικές αρχές αποφασίζουν πόσο χρόνο θα κατανείμουν σε κάθε τάξη. Από την άλλη, στη Σλοβενία οι ώρες που κάνουν μάθημα τα παιδιά σε κάθε τάξη είναι: Α τάξη - 581 ώρες, Β τάξη - 660, Γ τάξη - 686, Δ τάξη - 686, Ε τάξη - 739, Στ τάξη - 739, Α Γυμνασίου - 778, Β Γυμνασίου – 791 και Γ Γυμνασίου – 728 ώρες. Ο χρόνος διδασκαλίας ανά τάξη δε διαφοροποιείται μόνο σε αυτές τις χώρες αλλά στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες. Τα πρωτάκια στην Κύπρο κάνουν 240 ώρες τον χρόνο περισσότερο μάθημα από τα παιδάκια της Σλοβενίας. Περίπου 2 διδακτικές περιόδους την ημέρα! Επιπρόσθετα, στη Σλοβενία τα παιδάκια της πρώτης τάξης διδάσκονται από τη δασκάλα τους, όμως τη μισή μέρα είναι παρούσα και μια δεύτερη εκπαιδευτικός, η οποία συνήθως είναι νηπιαγωγός.

Όσον αφορά την Ειδική Εκπαίδευση τα παιδιά (με ακουστικές δυσκολίες, προβλήματα όρασης, ακοής, λόγου, σωματικές αναπηρίες, προβλήματα σε συγκεκριμένα αντικείμενα, μακροχρόνιες ασθένειες, αυτισμός και προβλήματα συναισθηματικά ή συμπεριφοράς) είτε εντάσσονται στο πρόγραμμα του σχολείου ακολουθώντας το κανονικό πρόγραμμα ή ειδικά προσαρμοσμένο πρόγραμμα, είτε εγγράφονται σε ειδικά σχολεία. Τάξεις του νηπιαγωγείου στη Σλοβενία δεν μπορούν να περιλαμβάνουν περισσότερα από δύο παιδιά ειδικής και συνήθως τέτοια τμήματα περιέχουν λιγότερα παιδιά. Το ίδιο ισχύει και στη Δημοτική και Μέση εκπαίδευση. Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως τη σχολική χρονιά 2013 – 14 υπήρχαν 774 παιδιά με συναισθηματικά προβλήματα και προβλήματα συμπεριφοράς καταγεγραμμένα. Από αυτά, τα 187 ήταν σε σχολεία με προσαρμοσμένο πρόγραμμα και 587 σε ειδικά σχολεία, καταμοιρασμένα σε 73 τάξεις (8 παιδιά ανά τάξη). Τέλος, οι διευθυντές στα σχολεία της Σλοβενίας έχουν διπλό ρόλο: του παιδαγωγικού ηγέτη και του εκτελεστικού διευθυντή. Σύμφωνα με στοιχεία του 2015 από το Υπουργείο της Σλοβενίας, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε διδακτικό χρόνο του διευθυντή, σε καμία βαθμίδα της εκπαίδευσης, αφού επικεντρώνονται στην επιτέλεση των διοικητικών τους καθηκόντων.

Όσον αφορά τα διαλείμματα η έκθεση αναφέρει πως: «στις χώρες του ΟΟΣΑ τα μικρά διαλείμματα είναι συνήθως 10-15 λεπτά και πως στα μεγαλύτερα διαλείμματα οι μαθητές τρώνε πρόγευμα ή μεσημεριανό και επιτηρούνται από τους εκπαιδευτικούς. Στη Δημοτική εκπαίδευση τα μεγάλα διαλείμματα είναι σύνηθες φαινόμενο και σε αρκετές περιπτώσεις υποχρεωτικά και μέρος του χρόνου διδασκαλίας». Για παράδειγμα ενώ στην Ισπανία τα παιδιά κάνουν μάθημα 4.5 ώρες την ημέρα, με βάση τα στοιχεία οι δάσκαλοι φαίνεται να διδάσκουν 5 ώρες την ημέρα. Επομένως, στον διδακτικό χρόνο των εκπαιδευτικών της Ισπανίας έχει προστεθεί και ο χρόνος κατά τον οποίο εκτελούν παιδονομία. Στις σημειώσεις της έκθεσης του ΟΟΣΑ επιβεβαιώνεται αυτό το σημείο αφού αναφέρεται (σελ. 380-381): «However, at the pre-primary and primary levels, short breaks (of ten minutes or less) are included in the teaching time if the classroom teacher is responsible for the class during these breaks».

Τα στοιχεία που δηλώνει η κάθε χώρα είναι πάντα υποκειμενικά αφού όπως αναφέρεται στην έκθεση:

  • Στην Προδημοτική και Δημοτική εκπαίδευση αρκετές χώρες δηλώνουν και την παιδονομία ως διδακτικό χρόνο των εκπαιδευτικών.
  • 25% των χωρών στην Προδημοτική εκπαίδευση δεν μπορούν να διαχωρίσουν τις μέρες που αφιερώνονται σε σεμινάρια, εξετάσεις και επαγγελματική ανάπτυξη και τον δηλώνουν ως διδακτικό.
  • 60% των χωρών στη Μέση Εκπαίδευση δεν μπορούν να διαχωρίσουν τις μέρες των εξετάσεων από τις μέρες διδασκαλίας και έτσι δηλώνουν τις εξετάσεις ως διδακτικό χρόνο.

Με βάση τα δεδομένα αυτά φαίνεται πως είτε ο ελεγκτικός οίκος δεν συμπεριέλαβε αυτά τα σημαντικά στοιχεία στην έκθεσή του είτε ο Γ.Ε. έκρινε πως δεν είναι ουσιώδη. Αν οι συνάδελφοι της Προδημοτικής εκπαίδευσης υπολογίσουν τις ώρες παιδονομίες και οι συνάδελφοι της Μέσης τον χρόνο των εξετάσεων, όπως γίνεται σε αρκετές χώρες, τότε ο διδακτικός τους χρόνος θα αυξηθεί σημαντικά. Αυτή δεν είναι μια σημαντική παράμετρος; Με βάση τον κώδικα δεοντολογίας της Ελεγκτικής Υπηρεσίας: "Οι ελεγκτές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που υποστηρίζουν την έκθεση ελέγχου είναι κατάλληλα σε ποιότητα και ποσότητα, ώστε να υποστηρίζονται πειστικά τα τελικά συμπεράσματα". Δυστυχώς τα στοιχεία αυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για συγκρίσεις επειδή αν το επιχειρήσουμε θα συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα. Γίνεται για παράδειγμα να συγκρίνουμε τον διδακτικό χρόνο των Ισπανών εκπαιδευτικών μαζί με την παιδονομία, με τον διδακτικό χρόνο τον Κυπρίων εκπαιδευτικών μόνο, χωρίς την παιδονομία; Αυτό, με βάση τα στοχεία στις υποσημειώσεις των εκθέσεων του ΟΟΣΑ, συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό.

Στην έκθεση του ελεγκτικού οίκου συμπεριλήφθηκε και ο «φτωχός συγγενής» της εκπαίδευσης στην Κύπρο, η Προδημοτική εκπαίδευση. Στην Εσθονία για κάθε 12 παιδιά αναλογεί 1 νηπιαγωγός ενώ ο μέγιστος αριθμός παιδιών ανά τάξη είναι 24. Στη Σλοβενία για κάθε 11 παιδιά αναλογεί 1 νηπιαγωγός ενώ ο μέγιστος αριθμός παιδιών ανά τάξη είναι 22, όμως αρκετές φορές επιτρέπεται μέχρι 24. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στη Φινλανδία, όπου για κάθε 7 παιδιά αναλογεί 1 νηπιαγωγός (ή βοηθητικό προσωπικό). Στην Κύπρο αναλογεί 1 νηπιαγωγός για κάθε 25 παιδιά και ο μέγιστος αριθμός ανά τάξη είναι 25. Η Κύπρος παίρνει την αρνητική πρωτιά σε αυτό τον τομέα αφού είναι η μοναδική χώρα που προνοεί 25 μαθητές ανά εκπαιδευτικό σε όλη την Ευρώπη, με εξαίρεση τα παιδιά άνω των 5 ετών στην Ελλάδα. Ενώ έγινε αναφορά σε αριθμό μαθητών ανά εκπαιδευτικό δεν παρουσιάστηκε αυτή η σημαντική παράμετρος για την Προδημοτική εκπαίδευση.

Πέραν των αριθμών καλά θα ήταν να δούμε και τη δομή αυτών των εκπαιδευτικών συστημάτων. Περίπου οι μισές Ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσα στις οποίες όλες οι Σκανδιναβικές, η Εσθονία και η Σλοβενία που τέθηκαν ως παραδείγματα από τον ανεξάρτητο οίκο, έχουν ενιαία δομή. Δηλαδή, η υποχρεωτική εκπαίδευση παρέχεται από την αρχή μέχρι το τέλος της, χωρίς μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο.

Σύμφωνα με το δίκτυο Ευρυδίκη, στην Εσθονία τα μικρά παιδιά κάνουν 4-5 διδακτικές περιόδους την ημέρα μάθημα, διάρκειας 45 λεπτών. Στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο οι περίοδοι αυξάνονται μέχρι τις 7. Ανάμεσα στις διδακτικές περιόδους κάνουν μικρά 10λεπτα διαλείμματα και ένα μεγάλο για φαγητό (διάρκειας από 20 λεπτά μέχρι 1 ώρα) ανάμεσα στις 10 και στις 12. Το σχολείο ξεκινά συνήθως η ώρα 8 και για το δημοτικό τελειώνει ανάμεσα στις 12 – 1, στο Γυμνάσιο η ώρα 2 και στο Λύκειο από τις 3 μέχρι τις 4. Στην Κύπρο τα παιδιά από την πρώτη μέχρι την έκτη τάξη αρχίζουν το μάθημα 7:45 και τελειώνουν 13:05 και κάνουν 7 40λεπτες περιόδους μάθημα.

Όπως και αρκετές άλλες χώρες της Ευρώπης, η Εσθονία ξεκίνησε το 2014 πρόγραμμα ενδυνάμωσης του κύρους του εκπαιδευτικού, με την ονομάσια «σπούδασε δάσκαλος». Το πρόγραμμα έχει υποστηριχθεί με κονδύλια της ΕΕ και επιδιώκει να αναβαθμίσει το κύρος του επαγγέλματος του εκπαιδευτικου. Το πρόγραμμα περιέχει φιλμάκια με διασημότητες που μιλούν για τις σχολικές τους αναμνήσεις, παιδιά που μιλούν για τους δασκάλους τους και εκπαιδευτικούς που εξηγούν γιατί επέλεξαν αυτό το επάγγελμα και τι τους αρέσει σε αυτό. Στην Κύπρο δεν έχει γίνει καμία πρωτοβουλία από το κράτος για το κύρος του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού. Μάλλον το αντίθετο αφού οι κατά καιρούς επιθέσεις από τον Υπουργό, Βουλευτές, τον Αρχιεπίσκοπο και διάφορα άλλα δημόσια πρόσωπα έχουν πλήξει ανεπανόρθωτα το κύρος του εκπαιδευτικού.

Επιπρόσθετα, στην ετήσια ανάλυση του Υπουργείου Παιδείας και Έρευνας της Εσθονίας (2017), αναφέρεται πως τα τελευταία χρόνια έχουν αυξήσει τους μισθούς των εκπαιδευτικών έτσι ώστε να είναι ψηλότεροι από τον μέσο μισθό της χώρας. Αυτές οι αυξήσεις θα συνεχιστούν και όπως αναφέρει η έκθεση: «This should send a clear message to teachers and society in general: teachers are important and valued». Επειδή στην Εσθονία αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τον χαμηλό αριθμό μαθητών που επιλέγουν το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, προσπαθούν να αυξήσουν τους μισθούς. Η έκθεση συνεχίζει: «The good reputation and attractiveness of the profession are also important in ensuring a supply of new teachers. The reputation of teaching must be good and it must be an attractive career choice to many in order to have the chance to choose the best and most suitable candidates for teacher training and then teaching positions. A better wage level guarantees more competition for teacher training and teaching positions, which improves the quality of teachers; and the quality of teaching is higher in countries where teachers’ wages are higher than in similar jobs or jobs requiring similar knowledge». Με λίγα λόγια η καλή φήμη και η ελκυστικότητα του επαγγέλματος σε συνδυασμό με τον μισθό εξασφαλίζουν πως το επίπεδο των εκπαιδευτικών είναι ψηλότερο.

Η πρόσβαση σε στοιχεία και αριθμούς τη σημερινή εποχή είναι εύκολο πράγμα. Μπορεί ο οποιοσδήποτε να πάρει 4-5 αριθμούς και να τους παρουσιάσει με όποιο τρόπο θέλει. Αν θέλουμε πραγματικά να βελτιώσουμε την παιδειά του τόπου, ας δούμε τι είναι αυτό που κάνει τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα να λειτουργούν, κοιτάζοντας και πέρα από τον τομέα της εκπαίδευσης. Εξίσου σημαντική είναι και η νηπιακη/προσχολική ηλικία και η στήριξη που λαμβάνουν οι γονείς από την πολιτεία. Μεγάλης σημασίας είναι οι υποδομές και οι εγκαταστάσεις που παρέχονται στα παιδιά και τους νεαρούς για υγιή απασχόληση. Τα πανεπιστήμια και ο τρόπος εισαγωγής των μαθητών σε αυτά, το πρόγραμμα σπουδών, η φιλοσοφία. Δεν μπορούμε με ένα καλοκαιριάτικο εξορθολογισμό να φτιάξουμε τα πάντα. Χρειάζονται ριζικές τομές που να είναι αποτέλεσμα προβληματισμού και διαλόγου και όχι λύσεις της στιγμής. «Ο κόσμος δεν έχει ελπίδα όσο οι άνθρωποι αντί για αντιπλημμυρικά έργα φτιάχνουν κιβωτούς».

 

Λεωνίδας Χατζηλοΐζου

Δάσκαλος, Οργ. Γρ. Α.Κί.ΔΑ

 

 

[i] http://www.philenews.com/koinonia/eidiseis/article/553681/epanerchetai-o-eleggtis-me-nea-stoicheia-ga-ekpaideftikoys-pinakes

Τα πιόνια σε μια παρτίδα σκάκι απλά εκτελούν οδηγίες, όντας τα πιο αδύνατα κομμάτια στο σκάκι. Προσπαθούν να φανούν χρήσιμα, ώστε να κερδηθεί η παρτίδα. Αλλά πάντα είναι αναλώσιμα.  Και ποτέ δεν παίρνουν τα εύσημα για τίποτε!

 Τον ρόλο των πιονιών στις μέρες μας, τον παίρνουν πολλοί και διάφοροι, που προσπαθούν με νύχια και με δόντια να κερδίσουν μια θέση στο πάνθεον των σημαντικών. Πάντα πρόθυμοι να θυσιαστούν για την εξυπηρέτηση άλλων.

Το τελευταίο δίμηνο γινόμαστε μάρτυρες, αυτής ακριβώς της κατάστασης. Σε κάθε δυσκολία της Κυβέρνησης, τα πιόνια είναι πρόθυμα να στρέψουν τα φώτα αλλού. Εξάλλου οι εκπαιδευτικοί διαχρονικά αποτελούσαν το εύκολο θύμα για το ανθρωποφάγο κοινό. Το κοινό που χρόνια τώρα φρόντισαν να έχουν καλά κοιμισμένο, παραπλανημένο, παραπληροφορημένο, με συστηματική πλύση εγκεφάλου! Φρόντισαν να πλασάρουν στην κοινωνία την καραμέλα των "βολεμένων", των «καλοπερασάκηδων», των φταιχτών για τα πάντα! Πολλοί "δημοσιογράφοι" και άλλοι καλοθελητές, υπακούοντας στις προσταγές του Κεφαλαίου και της εξουσίας, κατάφεραν να αποδομήσουν το κύρος τους, να τους εξευτελίσουν, παρουσιάζοντας πολλές φορές ψέματα, αναλήθειες ή αποσπασματικά στοιχεία!

Εμφανίζεται λοιπόν η γύμνια του συστήματος Υγείας και της ανεπαρκούς ή απούσας ασφάλειας και υγείας στα σχολεία; Το πιόνια πρόθυμα να στρέψουν τα φώτα στους "εκπαιδευτικούς με ψυχολογικά". Ξεπουλιέται ο Συνεργατισμός μετά από ένα άνευ προηγουμένου φαγοπότι; Τα πιόνια βάλλουν κατά ριπάς, εναντίον του εκπαιδευτικού κόσμου, κάνοντας ... «εξορθολογισμό»! Ένας ολόκληρος μηχανισμός από αυλικούς και αυλοκόλακες στις υπηρεσίες της παραπληροφόρησης και του ριξίματος στάχτης στα μάτια του κόσμου…

"Ένας από εμάς", κατάφερε σε ελάχιστους μήνες να εξευτελίσει, να μειώσει, να υποβαθμίσει, να απαξιώσει 13 000 εκπαιδευτικούς! Αγνοώντας φυσικά πως οι συνέπειες στο εκπαιδευτικό σύστημα εξαιτίας αυτής της στάσης, είναι και θα είναι ανυπολόγιστες. Με ταπεινωμένο το ανθρώπινο δυναμικό, χωρισμένο σε χίλιων λογιών ταχύτητες στον εργασιακό του χώρο και με εξευτελισμένο κύρος, είναι άτοπο να θεωρεί κάποιος πως μπορεί να είναι παραγωγικό ή δημιουργικό, στο βαθμό που θα μπορούσε. Κανένας εργαζόμενος, όταν πάντα βρίσκεται έρμαιο στις ορέξεις του κάθε αξιωματούχου που έχει Δημόσιο Βήμα, δεν μπορεί να αποδώσει ή να κάνει τη διαφορά.

Οι δε προτάσεις των Κυβερνώντων με νεροκουβαλητές τα πιόνια; Βασισμένες μόνο σε λογιστικές πράξεις. Τα πάντα αποτιμώνται σε στείρους αριθμούς. Σε Εκθέσεις αμφιβόλου επιστημονικής τεκμηρίωσης, από οικονομικούς οργανισμούς που προσεγγίζουν τα πάντα ποσοτικά. Εκθέσεις μνημονιακές, που δεν έχουν στόχο τη στήριξη της Δημόσιας Εκπαίδευσης, αλλά την κατάργησή της. Εκθέσεις οργανισμών που όπου πέρασαν, άφησαν πίσω τους καμένη γη.

Με μια μονοκονδυλιά, αποφασίζεται: κουτσούρεμα στη στήριξη των μαθητών από τους δασκάλους των τάξεων, μηδέν στήριξη της τεχνολογίας (ΤΠΕ), κουτσούρεμα στη στήριξη των παιδιών Ειδικής Εκπαίδευσης, κουτσούρεμα στη στήριξη των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες, κατάργηση του δικαιώματος διεκδίκησης εργασιακών αιτημάτων, κουτσούρεμα του Δημοκρατικού και Ανθρώπινου σχολείου, επιστροφή σε παρωχημένες παιδαγωγικές προσεγγίσεις της … «έδρας»! Εργασιακός και Παιδαγωγικός Μεσαίωνας!

Είναι εμφανές, πως η πολιτική της Κυβέρνησης και της φιλοσοφίας που θέλει να επιβάλει, είχε και έχει ένα και μόνο στόχο! Τη διάλυση της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Το ξεπούλημά της! Εξάλλου, έχουν γίνει ειδικοί στα ξεπουλήματα τραπεζών. Στην Εκπαίδευση θα κολλούσαν;

  

Μιχάλης Αλεξόπουλος, Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ, Μέλος ΔΣ ΠΟΕΔ.

 

 

 

Η τελευταία πράξη του δράματος σε σχέση με το πολυδιαφημισμένο Νέο Σύστημα Διορισμών, ολοκληρώθηκε την 30η Μαρτίου, με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εξετάσεων και την ανάρτηση για πρώτη φορά των καταλόγων διορισίμων. Προηγήθηκε η επιβολή του συστήματος από την Βουλή χωρίς πειστική επιχειρηματολογία, πέρα από κενές αναφορές για επιλογή των αρίστων, τεράστιες καθυστερήσεις ή και παραλήψεις στην εφαρμογή προνοιών του νόμου όπως για παράδειγμα η έγκαιρη δημοσιοποίηση σημαντικών πληροφοριών για τους υποψήφιους και ολοκληρώθηκε με το φιάσκο της διαρροής θεμάτων των εξετάσεων πριν την εξέταση. Όπως αναμενόταν, τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν μετά της Προεδρικές εκλογές, επειδή ακριβώς μια παράμετρος της επιβολής αυτής της «καινοτομίας» ήταν η διαφήμιση προς την κοινωνία πως εκσυγχρονίστηκε το σύστημα προς άγραν ψήφων. Η απλόχερη προσφορά ελπίδας σε ανυποψίαστους υποψήφιους, πέρα από την πολιτική εκμετάλλευση, είχε και ως στόχο την εξυπηρέτηση συμφερόντων, τόσο για τους μηχανισμούς ετοιμασίας των υποψηφίων, όσο και των πανεπιστημίων που αναζητούσαν εναγωνίως τρόπους να αναζωογονήσουν κορεσμένους κλάδους. 

Εγκυρότητα – Αξιοπιστία Εξετάσεων.

Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, σε μεγάλο βαθμό επιβεβαίωσε πως το όλο εγχείρημα, υστερούσε σε τεράστιο βαθμό στην επιστημονική τεκμηρίωση. Είχε αναφερθεί και τεκμηριωθεί πολλάκις πως οι εξετάσεις που αποτελούσαν και τον κυρίαρχο παράγοντα μοριοδότησης, δεν έπειθαν πως μπορούν να αξιολογήσουν επαρκώς υποψηφίους για εργοδότηση σε τομείς με ξεκάθαρα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Το μόνο βέβαιο μέσα από μια πρώτη ανάγνωση των αποτελεσμάτων, είναι η αποτυχία των αξιολογικών εργαλείων να κάνουν τη δουλειά τους. Τα χαμηλά ποσοστά επιτυχίας καταδεικνύουν την προφανή αποτυχία των δοκιμίων να αξιολογήσουν σωστά. Το ίδιο και η στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων, δείχνει πως τα δοκίμια δεν καταρτίστηκαν με επιστημονικό υπόβαθρο. Το 63% αποτυχίας στο σύνολο των υποψηφίων στις εξετάσεις διορισίμων του Υπουργείου Παιδείας σαφώς δεν τιμά πρώτα και κύριε τους θεματοθέτες. Τα δοκίμια σχεδιάστηκαν με λογική εξέτασης μαθητών και όχι επιστημόνων. Ενώ τα δοκίμια θα έπρεπε να περιλάμβαναν πρακτικές εφαρμογές γνωστικού περιεχομένου, ουσιαστικά αποτέλεσαν αξιολόγηση απομνημόνευσης πληροφοριών και επίλυση ασκήσεων.  Αγνοήθηκε πως η απλή απομνημόνευση γνώσεων δεν μπορεί από μόνη της και αποπλαισιωμένη να εντοπίσει τον ικανό εκπαιδευτικό.

Πέρα από το περιεχόμενο των εξεταστικών δοκιμίων, είχαν τεθεί επιτακτικά στο παρελθόν, σοβαρά κενά στην διαδικασία. Τα δειγματικά δοκίμια δεν ετοιμάστηκαν με βάση τα χρονοδιαγράμματα που προβλέπει η νομοθεσία, ήταν ελλιπή και ασαφή και υπήρξαν αλλαγές ως προς τη δομή των εξετάσεων ακόμα και ελάχιστες μέρες πριν τις εξετάσεις. Στα δειγματικά δοκίμια δεν παρουσιάστηκαν ποτέ λύσεις των ασκήσεων και ο κάθε υποψήφιος πελαγοδρομούσε προσπαθώντας να βγάλει άκρη. Κατά τη διεξαγωγή των εξετάσεων, προέκυψε το φιάσκο της διαρροής θεμάτων, αφήνοντας ανεπανόρθωτα εκτεθειμένο το Υπουργείο Παιδείας για το κατά πόσο είναι αδιάβλητες οι εξετάσεις και για το κατά πόσον τα θέματα κυκλοφορούν χωρίς έλεγχο και με πρόσβαση σε ημέτερους. Είδε το φως της δημοσιότητας επίσης, πιθανή διασύνδεση του καταρτισμού των εξεταστικών δοκιμίων με ιδιωτικά συμφέροντα ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και το προσωπικό τους. Η γκάφα ολκής δεν εμπόδισε την Επίσημη Πλευρά να προχωρήσει και να ολοκληρώσει τη διαδικασία, αλλά ο λεκές και οι σκιές έμειναν. Και εννοείται πως ακόμα εκκρεμεί η όποια διερεύνηση του θέματος και η εξιχνίαση πιθανής διαπλοκής για το θέμα. Μέσα σε όλα αυτά, λύσεις για τα εξεταστικά δοκίμια δεν είδαν ποτέ το φως της δημοσιότητας!

Το 63% του συνόλου των εκπαιδευτικών που έχουν δώσει εξετάσεις (3000 περίπου) κρίνονται ανάξιοι διορισμού με βάση την Επίσημη Πλευρά. Ουσιαστικά επιτεύχθηκε αυτό που είχε αναδειχθεί πριν την εφαρμογή του συστήματος, πως η διαδικασία ακυρώνει τα πτυχία, μεταπτυχιακά, προϋπηρεσία και τους κόπους πολλών χρόνων. Η αποτύπωση του συγκεκριμένου αριθμητικού αποτελέσματος, έχει διάφορες αναγνώσεις. 3000 τόσοι υποψήφιοι είναι ανεπαρκείς; Πολλοί από αυτούς ήδη βρίσκονται στα σχολεία και δεν υπάρχουν στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν. Όποιος αποτύχει σε μια εξέταση μπορεί να θεωρηθεί ανάξιος και ανίκανος όπως βιάστηκε να δηλώσει ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, χωρίς αιδώ και χωρίς δεύτερη σκέψη; Ουδέν αναληθέστερο. Καθημερινά υποψήφιοι για εργοδότηση σε διάφορους επαγγελματικούς τομείς αποτυγχάνουν για τον άλφα ή βήτα λόγο. Αυτό δεν τους καθιστά αυτόματα άχρηστους! Αν δεχθούμε για λόγους συζήτησης πως όντως ο τεράστιος αυτός αριθμός που απέτυχε δεν έχει επαρκείς ακαδημαϊκές γνώσεις, ποια είναι η ευθύνη των πανεπιστημίων; Μήπως θα έπρεπε να γίνει επαναξιολόγηση όλων των κλάδων σπουδών των πανεπιστημίων που παράγουν εκπαιδευτικούς; Μήπως θα έπρεπε να περάσει από το μικροσκόπιο του κράτους και όλο το ακαδημαϊκό τους προσωπικό, μιας και είναι εμφανές πως δεν κάνει σωστά τη δουλειά του, σε διάφορα στάδια της πανεπιστημιακής μόρφωσης και αξιολόγησης των φοιτητών;

Η μεγαλύτερη αποτυχία εντοπίζεται στα δοκίμια των γνωστικών αντικειμένων (Ελληνικά και Μαθηματικά) σε σχέση με τους εκπαιδευτικούς Δημοτικής. Κάτι αντίστοιχο σε κάπως μικρότερο βαθμό φαίνεται να παρατηρείται και στις νηπιαγωγούς αλλά και στους ειδικούς εκπαιδευτικούς.  Στη Δημοτική Εκπαίδευση (Δάσκαλοι) παρακάθισαν στις εξετάσεις 953 υποψήφιοι και στον κατάλογο μπήκαν μόνο 218. Απέτυχαν 735 υποψήφιοι. Δηλαδή το ποσοστό επιτυχίας είναι 22,8%. Το εξωφρενικό της υπόθεσης είναι πως μέσα στα άτομα που έχουν αποτύχει, υπάρχουν περιπτώσεις που εξασφάλισαν 81.5 βαθμολογία στην εξέταση Γνώσης Ελληνικής Γλώσσας,  85.25 στο τεστ δεξιοτήτων, 31 στα ελληνικά και 22 στα μαθηματικά. Το άτομο αυτό με τη στείρα και κυνική συλλογιστική του αξιοκρατικού συστήματος απέτυχε. Δεν είναι ικανό. Δεν μπορεί να ονομαστεί άριστος των αρίστων. Την ίδια ώρα, υπάρχει άτομο που έχει εξασφαλίσει 58 στην εξέταση Γνώσης Ελληνικής Γλώσσας,  62.75 στην εξέταση δεξιοτήτων, 27.5 στα Ελληνικά και 32 στα Μαθηματικά και έχει πετύχει[1]. Τελικά ποιος μπορεί να θεωρηθεί άριστος;

Μια πρώτη αποτίμηση των καταλόγων διορισίμων.

Στον Νέο Κατάλογο Διορισίμων, στον κατάλογο των Δασκάλων, υπάρχουν 99 άτομα που μπήκαν με μηδενική υπηρεσία. Στον αντίστοιχο κατάλογο των νηπιαγωγών υπάρχουν 112. Περίπου οι μισοί εξ αυτών έχουν τελειώσει το πανεπιστήμιο πριν από τουλάχιστον 5 χρόνια. Χρήζει περεταίρω ανάλυσης για το πόσοι είναι ελλαδίτες από αυτούς. Υπάρχουν επίσης 45 άτομα στη δημοτική και 27 στην προδημοτική που αποφοίτησαν το 2015 ή το 2016. Στοιχείο ιδιαίτερα ενδιαφέρον ως προς το πόσο επηρέασε το γεγονός πως ήταν φοιτητές την περίοδο ψήφισης του νομοσχεδίου και ποιο ρόλο έπαιξαν τα πανεπιστήμια τους στο όλο εγχείρημα. Υπήρξε για παράδειγμα προετοιμασία για αυτούς ειδικά για τις εξετάσεις του νέου συστήματος; Απλά είχαν πιο φρέσκες τις γνώσεις σε σχέση με άτομα που αποφοίτησαν πιο παλιά; Είχαν περισσότερο χρόνο προετοιμασίας, αφού μόλις είχαν αποφοιτήσει, σε σχέση με άτομα που είχαν οικογενειακές υποχρεώσεις;

Εκείνο που φαίνεται, είναι πως οι διαφορές μεταξύ των υποψηφίων, κυρίως λόγω των εξετάσεων, είναι μικρές και ρευστές. Εμφανέστατα, το κυρίαρχο στοιχείο καθορισμού των θέσεων, είναι η βαθμολογία στις εξετάσεις, αφού το 50% της συνολικής βαθμολογίας αναμενόταν να είναι καταλυτικός παράγοντας, πράγμα που διαφάνηκε και με τα πρόσφατα αποτελέσματα. Το στοιχείο αυτό ξεκάθαρα δείχνει πως ουσιαστικά κανένας από αυτούς που θα εξασφαλίσει θέση, δεν μπορεί να νιώθει ασφαλής για τη θέση του σε δύο χρόνια από σήμερα. Συνεπώς το σύστημα, αναγκάζει όλους του υποψηφίους να ξαναμπούν στη βάσανο των εξετάσεων και το 2019 με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το μόνο βέβαιο είναι πως οι διάφοροι μηχανισμοί και επιχειρήσεις που έχουν στηθεί γύρω από το νέο σύστημα, τρίβουν τα χέρια από ικανοποίηση. Την ίδια ώρα, φαίνεται να εμφανίζονται στα σχολεία ενδεχομένως εκπαιδευτικοί μιας χρήσης, εκπαιδευτικοί που θα βρίσκονται συνεχώς σε αγώνα δρόμου προετοιμασίας για εξετάσεις κ.ο.κ.

Διαφάνεια.

Τα προβλήματα διαφάνειας είχαν εντοπιστεί από την περίοδο διεξαγωγής των διαδικασιών εξετάσεων. Οι λύσεις των δοκιμίων δεν ανακοινώθηκαν, όπως θα όφειλε να πράξει η Υπηρεσία Εξετάσεων. Αυτό είχε και έχει ως αποτέλεσμα κανείς να μην μπορεί να έχει μια σαφή εικόνα του πως τα πήγε και τι να αναμένει. Από τη δε στιγμή που ανακοινώθηκαν οι κατάλογοι διορισίμων, εντύπωση και έντονο σχολιασμό προκαλεί το γεγονός πως δεν έχει γίνει ανακοίνωση των ονομάτων των υποψηφίων, στους καταλόγους. Ο κατάλογος δεν είναι ονομαστικός, μη ακολουθώντας την τακτική που ακολουθείται διαχρονικά στους καταλόγους διοριστέων. Πρόδηλα προκύπτουν ζητήματα διαφάνειας και είναι εύλογη η καχυποψία και η παραφιλολογία που αναπτύσσεται. Υπάρχει αδυναμία σύγκρισης των υποψηφίων μεταξύ τους και είναι αδύνατον για κάποιον να ελέγξει, να αξιολογήσει, να διαπιστώσει αν έγινε η μοριοδότηση όπως έπρεπε. Ουσιαστικά ο καθένας μπορεί να δει πληροφορίες μόνο για τον εαυτό του και τίποτε άλλο. Αν ευνοηθεί κάποιος εκ παραδρομής από την μοριοδότηση, δεν μπορεί κανείς να το αντιληφθεί ούτε να προχωρήσει σε σχετική ένσταση προς την αρμόδια αρχή.  Γιατί δεν έγινε δημοσιοποίηση ονομαστικού καταλόγου; Εξάλλου δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς πως τίθεται θέμα προσωπικών δεδομένων, ειδικά από τη στιγμή που στους καταλόγους διοριστέων δεν ισχύει τέτοια ευαισθησία.

Το Νέο Σύστημα Διορισμών, το οποίο εμφανίστηκε ως εκείνο που θα λύσει τα προβλήματα της εκπαίδευσης, φαίνεται να μην πείθει πως εξυπηρετεί τον σκοπό του. Επιστημονικά ήταν διάτρητο από την αρχή. Η φιλοσοφία του, ήταν στηριγμένη σε σάπια θεμέλια. Ουσιαστικά, το μόνο που πρόσφερε ήταν να δημιουργήσει νέους καταλόγους με ανατροπές δεδομένων, με κυρίαρχο στοιχείο τις εξετάσεις. Τις οποίες εξετάσεις, η Επίσημη Πλευρά δεν μπήκε ποτέ στον κόπο να θωρακίσει ώστε να είναι αδιάβλητες και αξιόπιστες, αλλά και να φαίνονται ως τέτοιες. Έδωσε δικαιώματα να αμφισβητούνται και να αποτελούν αντικείμενο συζήτησης, πριν καν δοθούν! Το κράτος εκμεταλλεύτηκε την ανάγκη χιλιάδων υποψηφίων για ελπίδα διορισμού, αλλά απέτυχε παταγωδώς στο να τους προσφέρει ασφάλεια ως προς τις διαδικασίες. Και μέσα σε όλα αυτά, εκκρεμούν οι νομικοί αγώνες για το αθροιστικό 30μηνο. Το μόνο βέβαιο είναι πως ενώ έχει ολοκληρωθεί η τελευταία πράξη του δράματος σε σχέση με την εφαρμογή για πρώτη φορά του νέου συστήματος, έρχονται με μαθηματική ακρίβεια, άλλες πολλές δραματικές καταστάσεις, που θα ταλανίζουν την έρμη κυπριακή εκπαίδευση για χρόνια…    

 

Μιχάλης Αλεξόπουλος, Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ, Μέλος ΔΣ ΠΟΕΔ.

Λεωνίδας Χατζηλοΐζου, Οργανωτικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ, Γενικός Αντιπρόσωπος ΠΟΕΔ.

Αναστασία Μαγίδου, Βοηθός Οργανωτικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ, Αντικαταστάτρια Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης.

 

 

[1] [1] http://archeia.moec.gov.cy/ed/116/nsde-2017-dimotiki.pdf

Τα τελευταία χρόνια η Κυπριακή Εκπαίδευση, έχει στοχοποιηθεί από πολλούς, είτε δημοσιογράφους, είτε κρατικούς αξιωματούχους, είτε εκπροσώπους των βιομηχάνων. Οι περισσότερες αναφορές γίνονται με τρόπο ισοπεδωτικό,  σχεδόν πάντα μονόπλευρα, χωρίς το στοιχείο της αντικειμενικότητας ή έστω της δημοσιογραφικής ή τεχνοκρατικής έρευνας και τις πλείστες φορές αποσπασματικά. Δεν είναι άλλωστε λίγες οι φορές που γίνεται αποσπασματική επίκληση διεθνών ερευνών/μελετών. Κάτι ανάλογο πράττει συστηματικά ένας ανεξάρτητος αξιωματούχος του κράτους, ο Γενικός Ελεγκτής, που λόγω ρόλου και θέσης χαίρει της εκτίμησης της κοινωνίας, όντας ο θεματοφύλακας  της ευνομίας και της τάξης στο Δημόσιο και της ανάδειξης των παρασπονδιών του τόπου – οι οποίες δεν είναι και λίγες. Το ανησυχητικό είναι πως οι εκθέσεις σε κάποια βαθμό στηρίζονται σε υπεραπλουστευμένες συλλογιστικές, παράδοξες συγκρίσεις, ποσοτικές αποτιμήσεις και μόνο ή και μη ακριβή στοιχεία. Τα μηνύματα που περνούν προς τα έξω είναι εσφαλμένα, διαμορφώνουν πολεμικό κλίμα απέναντι στο ανθρώπινο δυναμικό της εκπαίδευσης και συνεπαγωγικά ενισχύεται η αποδόμηση του κύρους των εκπαιδευτικών. 

Με την πρόφαση της συμμόρφωσης στις εισηγήσεις των εκθέσεων αυτών, το Υπουργείο Παιδείας βρήκε την ευκαιρία να επιβάλει άμεσα τις πολιτικές του, στοχεύοντας φυσικά και στο να αποπροσανατολίσει την Κοινή Γνώμη από το ξεπούλημα του Συνεργατισμού μετά το ανάλογο φαγοπότι. Πρόκειται για το ίδιο Υπουργείο που δεν δείχνει την ίδια σπουδή σε ζωτικής φύσης παραμέτρους της σχολικής ζωής, αφού ακόμα αναμένεται να εκπονήσει σχέδιο δράσης για την ασφάλεια και υγεία των σχολείων, ενώ οι περιβόητοι κανονισμοί λειτουργίας των σχολείων ακόμα τυγχάνουν … νομικής μελέτης!

Οι εκθέσεις που επικαλείται η Επίσημη Πλευρά, με αναφορές στις απαλλαγές που προσφέρονται σε εκπαιδευτικούς, για διδακτικό χρόνο έναντι άλλων υπηρεσιών του δημοσίου ή συγκρίσεις με εκπαιδευτικά συστήματα του εξωτερικού είναι σε μεγάλο βαθμό μονόπλευρες. Ουσιαστικά γίνεται παράθεση επιλεγμένων (!) αποσπασμάτων από μακροσκελέστατες/πολυσέλιδες εκθέσεις. Για παράδειγμα στις ίδιες πηγές που επικαλούνται οι εκθέσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, υπήρχαν αναφορές για καθορισμό σχεδόν από όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες της προσφοράς και της ζήτησης των εκπαιδευτικών, ο μέγιστος αριθμός μαθητών ανά προσωπικό για ηλικίες 1 μέχρι 5 ετών στην Ευρώπη που είναι καταδικαστικός για την Κύπρο. Επίσης δεν γίνεται καμιά αναφορά πως στις πλείστες χώρες οι εκπαιδευτικοί παίρνουν επιδόματα πέραν του βασικού μισθού τους, πως σε πολλές χώρες η αναλογία εκπαιδευτικών – μαθητών είναι πολύ καλύτερη κ.ά.

Πρόσφατες παρεμβάσεις του Γενικού Ελεγκτή ασκούσαν κριτική ως προς την αποτελεσματικότητα των Κύπριων εκπαιδευτικών, υπονοώντας πως είναι και ευνοημένοι, παραθέτοντας συγκριτικά στοιχεία με άλλες χώρες. Οι αναφορές αυτές, δείχνουν οι εκθέσεις δεν λαμβάνουν υπόψη πως παράμετροι άλλων εκπαιδευτικών συστημάτων ή εφαρμοσμένες πρακτικές δεν είναι κατ’ ανάγκη συγκρίσιμες με το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα. Η αποσπασματική αναφορά σε διαστάσεις εκπαιδευτικών συστημάτων άλλων χωρών είναι αβάσιμη και καταδεικνύει τουλάχιστον ημιμάθεια αναφορικά με την εκπαιδευτική πραγματικότητα και προφανώς και αλλότρια κίνητρα! 

Αιχμή του δόρατος για άσκηση κριτικής για το Εκπαιδευτικό μας σύστημα και κατ’ επέκταση την ποιότητα των εκπαιδευτικών είναι οι φαινομενικά χαμηλές επιδόσεις της Κύπρου σε διεθνείς Εκπαιδευτικές Έρευνες. Εκείνο που επιμελώς αγνοείται στις αναφορές στις διεθνείς έρευνες (TIMSS και PISA) είναι το γεγονός πως τα αποτελέσματα τέτοιων ερευνών εντοπίζουν/αξιολογούν ένα περιορισμένο εύρος μάθησης, αγνοώντας παραμέτρους πολύ σημαντικές για την παιδεία όπως  τη φυσική, ηθική, κοινωνική, αισθητική ανάπτυξη των παιδιών. Μελέτες καταδεικνύουν πως η αξιοπιστία των δοκιμίων που χρησιμοποιούνται είναι πολύ χαμηλή, με την εγκυρότητα των αποτελεσμάτων μεγάλου ποσοστού των εξεταζομένων να είναι αμφισβητούμενη. Υπάρχει η πεποίθηση από ακαδημαϊκούς σε όλο τον κόσμο πως οι έρευνες αυτές τείνουν να είναι προκατειλημμένες υπέρ του οικονομικού και εργασιακού χαρακτήρα της εκπαίδευσης, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τη σημαντικότερη αποστολή των σχολείων: την προετοιμασία των μαθητών για συμμετοχή και ευημερία σε δημοκρατικές κοινωνίες[1]. Η εκπαίδευση όμως, δεν μπορεί να αποτιμάται μόνο με όρους της οικονομίας, με τη συνεχή επίκληση της σχολικής αποτελεσματικότητας. Το πλέον οξύμωρο όμως, είναι πως στην προαναφερθείσα αναφορά του,  αγνοεί το γεγονός πως στην πρόσφατη συμμετοχή της η Κύπρος (2015) στην TIMSS (Δημοτική Εκπαίδευση) είχε εντυπωσιακή άνοδο στα αποτελέσματά της, σε σχέση με τις προηγούμενες συμμετοχές[2], [3]. Η ρητορική απαξίωσης που χρησιμοποιείται ουσιαστικά επιβεβαιώνει πως στην Κύπρο δυστυχώς, τα αποτελέσματα των ερευνών αυτών, χρησιμοποιούνται κατά κόρον ως μοχλός πίεσης προς τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, και αποτελούν το κύριο όπλο για αποδόμηση του κύρους των εκπαιδευτικών και χειραγώγησης της κοινής γνώμης.

Όσον αφορά τον περιβόητο εξορθολογισμό του Υπουργείου Παιδείας, που περιλαμβάνει την κατάργηση της μείωσης του διδακτικού χρόνου με βάση τα χρόνια υπηρεσίας, ή την μείωση διδακτικού χρόνου για την υπευθυνότητα τμήματος, επίσημα στοιχεία δείχνουν πως δεν υπάρχει καμιά ερευνητική λογική ή τεκμηρίωση πίσω από αυτό. Η έκθεση του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) το 2015[4], αναφέρει πως ο μη διδακτικός χρόνος αποτελεί απαραίτητο και αναγκαίο μέρος της εκπαιδευτικής πράξης. Παρατίθεται επίσης μια ευρεία σειρά από δραστηριότητες που καλείται να διεκπεραιώσει ο εκπαιδευτικός κατά το μη διδακτικό χρόνο. Εξάλλου, σε ένα ζωντανό οργανισμό όπως τα σχολεία, οι εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν καθημερινά ποικίλες πρωτοβουλίες και προσαρμόζονται στις εκάστοτε απαιτητικές ανάγκες της σχολικής κοινωνίας. Οι εκπαιδευτικοί ανάμεσα σε άλλα, καλούνται να εμπλακούν σε προγράμματα, να υλοποιήσουν δημιουργικές δραστηριότητες, να επικοινωνήσουν και να συνεργαστούν με τους γονείς, να στηρίξουν μαθητές, να συμμετάσχουν σε πολυθεματικές ομάδες ειδικών για στήριξη παιδιών με δυσκολίες, να συμμετάσχουν σε δράσεις για την επαγγελματική τους ανάπτυξη, να εφαρμόσουν καινοτομίες… Και φυσικά τα πιο πάνω δεν αποτελούν καμιά πρωτοτυπία ή παραδοξότητα του Κυπριακού Εκπαιδευτικού Συστήματος, αλλά συνήθη πρακτική σε όλα τα προηγμένα εκπαιδευτικά συστήματα.

Οι πρόσφατες αναφορές, ενέργειες και συμπεριφορές, αλλά και όσες προηγήθηκαν, δεν μπορούν να θεωρηθούν τίποτα άλλο παρά μια επίθεση στην εκπαίδευση και την εκπαιδευτική κοινότητα. Τέτοιου είδους επιθέσεις είναι από κάθε άποψη αδικαιολόγητες και κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό στον ευαίσθητο και πολυσήμαντο χώρο της εκπαίδευσης. Σαφώς και η εκπαίδευσή μας ταλανίζεται από πολλά προβλήματα και είναι δεδομένο πως θα μπορούσε να είναι κατά πολύ καλύτερη. Όμως, οι επιθέσεις που γίνονται από τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο, τον πολιτικό προϊστάμενο του Υπουργείου, αξιωματούχους, δημοσιογράφους κλπ. δεν έχουν σκοπό να κάνουν την εκπαίδευση καλύτερη. Έχουν σκοπό να υποσκάψουν τη δημόσια εκπαίδευση και τους λειτουργούς της, με ό,τι αυτό συνεπάγεται … Η εκπαίδευση δεν μπορεί να αποτιμάται μόνο με όρους της οικονομίας, με τη συνεχή επίκληση της σχολικής αποτελεσματικότητας ή τους όρους εργασίας των εκπαιδευτικών. Με δεκανίκια από την έκθεση του Γενικού Ελεγκτή και ιδιωτικών οίκων αξιολόγησης, γίνεται ακόμη μια προσπάθεια να δικαιολογηθούν οι περικοπές των δαπανών για την εκπαίδευση, σύμφωνα με τις επιταγές της Τρόικα και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η εκπαιδευτική πολιτική όμως, σε καμιά περίπτωση δεν θα έπρεπε να μετριέται με λογιστικούς -  οικονομίστικους όρους!

 

Μιχάλης Αλεξόπουλος, Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ, Μέλος ΔΣ ΠΟΕΔ.

 

[1] http://www.theguardian.com/education/2014/may/06/oecd-pisa-tests-damaging-education-academics

[2] https://goo.gl/Gf6a6q

[3] http://keea-timss.pi.ac.cy/timss/data/uploads/timss_2015_pressrelease7dec2016pr.pdf

[4] https://www.oecd-ilibrary.org/docserver/5js64kndz1f3-en.pdf?expires=1530713665&id=id&accname=guest&checksum=7F8E509D23E2080EA6B868586A5430A7