Ανεξάρτητη Κίνηση Δασκάλων και Νηπιαγωγών

Συνδικαλιστική Άποψη

Το δεύτερο κύμα της πανδημίας είναι πλέον γεγονός παρά τις αισιόδοξες προβλέψεις των ειδικών. Τα κρούσματα παρουσιάζουν αύξηση και είναι ορατό το ενδεχόμενο ο ιός να βρίσκεται ανάμεσά μας για πολύ ακόμη. Στο παρόν στάδιο, η πανδημία μετρά 18 εκατομμύρια κρούσματα ανά το παγκόσμιο. Έχει πλήξει όλες τις χώρες του κόσμου και έχει αλλάξει τη ζωή μας ριζικά.

Τον Μάρτιο όταν έφτασε το πρώτο κύμα του ιού στην Κύπρο, αν και λίγο πολύ γνωρίζαμε πως θα ερχόταν, μας έπιασε απροετοίμαστους. Τα σχολεία έκλεισαν σχεδόν άμεσα και αναστάτωση επικράτησε για μήνες στον τομέα της Παιδείας. Σύγχυση, ασαφείς ή ελλιπείς οδηγίες, απουσία πλάνου, στρατηγικής και οράματος. Η νέα σχολική χρονιά δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιμετωπισθεί με παρόμοιο τρόπο. Είχε εξάλλου τονιστεί πως το ΥΠΠΑΝ όφειλε να ξεκινήσει τον καταρτισμό πλάνου για τη νέα σχολική χρονιά από τότε. Είναι εκ των ων ουκ άνευ, πως οι μαθητές μας, τα παιδιά μας, αξίζουν την καλύτερη δυνατή εκπαίδευση. Οι περιστάσεις πέρσι ήταν δύσκολες, αλλά μπορούμε καλύτερα!

Για τον σκοπό αυτού του άρθρου θα αρχίσουμε με μερικές υποθέσεις:

Υπόθεση 1: Θα υπάρξουν και άλλα κύματα του ιού. Ο ιός δε θα εξαφανιστεί δια μαγείας. Η σχολική χρονιά 2020-2021 πρέπει να είναι σχεδιασμένη με τέτοιο τρόπο που να αντιμετωπίζει μια συνεχή κατάσταση πανδημίας.

Υπόθεση 2: Δυστυχώς, η οικονομία μας δεν μπορεί να αντέξει ένα νέο lockdown. Τα σχολεία πρέπει να παραμείνουν ανοικτά.

Τα διάφορα σενάρια δίνουν και παίρνουν όμως πρέπει να είμαστε ρεαλιστές και να ασκούμε αυτοκριτική με βάση τις προηγούμενές μας εμπειρίες. Μερικά δεδομένα είναι:

Δεδομένο 1: Το 50-50 (μέγιστος αριθμός μαθητών ανά τάξη στους 13) δούλεψε. Οι μαθητές μπορούσαν να κρατούν αποστάσεις και οι επαφές μεταξύ τους ήταν περιορισμένες. Ταυτόχρονα, η εξαιρετική δυσκολία των παιδιών να ανεχτούν τη μάσκα για 5μιση και πλέον ώρες είναι δικαιολογημένη και αντιμετωπίζεται με τη διατήρηση αποστάσεων ανάμεσα στα παιδιά.

Δεδομένο 2: Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση κράτησε τα παιδιά σε επαφή με το σχολικό περιβάλλον αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη δια ζώσης διδασκαλία. Κυρίως στα μικρά παιδιά του Δημοτικού, η επαφή τους με τον εκπαιδευτικό στην τάξη δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Εξ αποστάσεως διδασκαλία στα τυφλά (με κλειστές κάμερες) με περιορισμένα μέσα και συμμετοχή δεν μπορεί να θεωρηθεί ουσιώδης. Σε μερικές περιπτώσεις έχουν δημιουργηθεί τεράστια μαθησιακά κενά σε παιδιά που ούτε παρουσιάστηκαν στα σχολεία μετά την καραντίνα αλλά ούτε συμμετείχαν στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

Δεδομένο 3: Κατά την εκ περιτροπής φοίτηση των παιδιών στα σχολεία, τη βδομάδα που τα παιδιά έμεναν στο σπίτι ελάχιστη επαφή είχαν με το σχολείο. Οι εκπαιδευτικοί των παιδιών ήταν στο σχολείο με αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει εξ αποστάσεως διδασκαλία.

Δεδομένο 4: Είναι ανέφικτο να μοιραστούν οι τάξεις και να δημιουργηθούν τα διπλάσια τμήματα. Δεν υπάρχουν αρκετές αίθουσες.

Δεδομένο 5: Τα χρονικά περιθώρια της επόμενης σχολικής χρονιάς θα είναι ασφυκτικά. Όχι μόνο θα πρέπει να καλυφθούν οι πυρηνικές γνώσεις της προηγούμενης χρονιάς αλλά θα πρέπει να καλυφθεί και η ύλη της συγκεκριμένης τάξης. Δεν έχουμε την ευχέρεια για μεγάλες απώλειες σε διδακτικό χρόνο.

Δεδομένο 6: Παρά τις εξαγγελίες του ΥΠΠΑΝ, τα σχολεία μας είναι πολύ πίσω τεχνολογικά και ακόμη δεν έχουν εξοπλιστεί οι μαθητές με τις απαραίτητες συσκευές.

Δεδομένο 7: Τα παιδιά χρειάζονται σταθερότητα στο πρόγραμμα και στους εκπαιδευτικούς τους.

Δεδομένο 8: Κανείς δε γνωρίζει καλύτερα τις εκπαιδευτικές και συναισθηματικές ανάγκες των μαθητών από τον εκπαιδευτικό τους.

Συμπεράσματα: Προτείνουμε τα σχολεία να προετοιμαστούν από τώρα έτσι ώστε να μπορούν να δουλέψουν δια ζώσης και εξ αποστάσεως κατά τη σχολική χρονιά 2020-2021.

Ουσιαστικά, κατά τη δημιουργία του προγράμματος των σχολείων θα δημιουργηθούν τμήματα με μέγιστο αριθμό το 13. Για παράδειγμα, ένα σχολείο που είχε 54 παιδιά Γ’ τάξης μοιρασμένα σε 3 τμήματα των 18 παιδιών τώρα θα δημιουργήσει 5 τμήματα των 10-11 παιδιών. Αν το σχολείο είχε 50 παιδιά σε 2 τμήματα των 25 τώρα θα γίνουν 2 τμήματα των 12 και 2 των 13. Αυτό θα γίνει με όλες τις τάξεις του σχολείου.

Τη βδομάδα που τα μισά τμήματα του σχολείου θα έρχονται για μάθημα δια ζώσης τα άλλα μισά θα μένουν στο σπίτι για εξ αποστάσεως διδασκαλία. Την επόμενη βδομάδα οι ρόλοι θα αντιστρέφονται. Έτσι, οι υπάρχουσες αίθουσες του σχολείου θα είναι αρκετές για τους μαθητές και θα μπορεί να τηρηθεί ο μέγιστος αριθμός μαθητών ανά τάξη. Οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί του κάθε τμήματος θα ακολουθούν το πρόγραμμα της τάξης τους τόσο δια ζώσης όσο και εξ αποστάσεως. Δηλαδή όταν η τάξη τους είναι στο σχολείο θα είναι και εκείνοι και όταν είναι στο σπίτι το ίδιο.

Το ωρολόγιο πρόγραμμα και η ύλη θα προσαρμοστεί με τέτοιο τρόπο ώστε τα αντικείμενα και οι έννοιες που χρειάζονται επαφή να διδάσκονται στην τάξη και αυτά που προσφέρονται να διδαχθούν εξ αποστάσεως ή είναι επαναληπτικά να διδάσκονται στο σπίτι, με σύγχρονη ή ασύγχρονη διδασκαλία. Κατά την εξ αποστάσεως εκπαίδευση σαφώς και δε θα ακολουθείται το ίδιο ακριβώς ωρολόγιο πρόγραμμα με τη δια ζώσης διδασκαλία. Θα πρέπει να παιδιά να χρησιμοποιούν τα ηλεκτρονικά μέσα για εξ αποστάσεως διδασκαλία αναλόγως της ηλικίας τους. Η σύγχρονη μάθηση δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός. Από μερικές ώρες τα μεγάλα παιδιά σε 2-3 διδακτικές ώρες την ημέρα για τα πιο μικρά. Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στα Ελληνικά – Μαθηματικά.

Τα παιδιά της Α’ τάξης, τα οποία όχι μόνο θα πρέπει να αφομοιώσουν τις πιο καθοριστικές γνώσεις της ζωής τους έχουν χάσει σχεδόν τη μισή περσινή χρονιά. Για τον λόγο αυτό εισηγούμαστε οι Α’ τάξεις να μοιραστούν όπως τις υπόλοιπες τάξεις του σχολείου αλλά να παρευρίσκονται στο σχολείο όλες τις μέρες. Δηλαδή, να γίνεται μόνο δια ζώσης διδασκαλία στις Α’ τάξεις.

Ταυτόχρονα, παιδιά τα οποία αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες ή κατά την προηγούμενη σχολική χρονιά δε συμμετείχαν στην εξ αποστάσεως διδασκαλία ή δεν παρευρέθηκαν στο σχολείο μπορούν να τύχουν μαθησιακής στήριξης από τον εκπαιδευτικό τους εξ αποστάσεως τις μέρες που θα βρίσκονται στο σπίτι.

Κάθε χρόνο, από τις εκδρομές, τις γιορτές, τις παρελάσεις και άλλες δραστηριότητες των σχολείων χάνεται αρκετός διδακτικός χρόνος. Αν και αναγκαίες και επιθυμητές, κάθε χρόνο χάνονται 2-3 βδομάδες διδακτικού χρόνου από αυτές τις δραστηριότητες. Σε συνδυασμό με την επέκταση της σχολικής χρονιάς, τη μείωση της ύλης και του μειωμένου αριθμού των μαθητών ανά τάξη, μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι ως προς την αποτελεσματική και εντός χρονικών πλαισίων διδασκαλία της ύλης.

Τι θα γίνει με την ύλη;

Θα πρέπει να γίνει έγκαιρη προετοιμασία εκ μέρους του ΥΠΠΑΝ όσον αφορά την ύλη και το ωρολόγιο πρόγραμμα. Εξάλλου έχει αναφερθεί πολλάκις πως ήδη η ύλη είναι υπερβολική σε σχέση με τον διδακτικό χρόνο και έπρεπε ήδη να έχει αναθεωρηθεί. Με τα δεδομένα όπως διαμορφώθηκαν και τις προβλέψεις για τουλάχιστον την επόμενη σχολική χρονιά, επιβάλλεται η αναδιάρθρωση και αποφόρτωση της ύλης. Προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να καθοριστούν οι πυρηνικές γνώσεις που πρέπει να καλυφθούν ανά τάξη. Θα πρέπει να διευκρινιστεί στους εκπαιδευτικούς ποιοι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν κατά την εξ αποστάσεως διδασκαλία και ποιοι πρέπει να καλυφθούν δια ζώσης. Το ίδιο ισχύει και για διάφορα αντικείμενα. Κάποια μαθήματα μπορούν να διδάσκονται μόνο δια ζώσης και κάποια μόνο εξ αποστάσεως. Θα πρέπει να αναθεωρηθεί το ωρολόγιο πρόγραμμα και η ύλη με τέτοιο τρόπο ώστε να ανταποκρίνονται στα νέα δεδομένα.

Εκπαιδευτικό προσωπικό

Το εκπαιδευτικό προσωπικό και πάλι θα μοιραστεί σε ομάδες. Οι μισοί υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί θα διδάσκουν δια ζώσης τη μια βδομάδα και οι άλλοι μισοί την άλλη. Εκπαιδευτικοί οι οποίοι δεν είναι υπεύθυνοι τμήματος δε θα συμμετέχουν στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση και θα παραμένουν στο σχολείο όλες τις βδομάδες. Στις περιπτώσεις που το τμήμα έχει λιγότερους από 13 μαθητές τότε τα παιδιά δε θα μένουν στο σπίτι καμία βδομάδα.

Οι γονείς θα πρέπει να δηλώσουν από τώρα ποιοι μαθητές είναι ευπαθείς και δε θα έρχονται στο σχολείο έτσι ώστε να ενταχθούν σε τμήμα αλλά να μην υπολογίζονται στον μέγιστο αριθμό μαθητών. Άρα ένα τμήμα με 2 ευπαθείς μαθητές θα μπορεί να φτάσει τον αριθμό 15, αφού ουσιαστικά 13 μαθητές θα έρχονται στο σχολείο αλλά 15 κατά την εξ αποστάσεως μάθηση. Οι ευπαθείς μαθητές, τη βδομάδα που το τμήμα τους θα είναι στο σχολείο, θα διδάσκονται από ευπαθείς εκπαιδευτικούς (κατηγορίας Α και Β) ή εκπαιδευτικούς που έχουν ευπαθή παιδιά. Άρα και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να δηλώσουν από τώρα, προσκομίζοντας τα κατάλληλα πιστοποιητικά αν ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες. Τις μέρες της εξ αποστάσεως μάθησης θα ενώνονται όπως τα υπόλοιπα παιδιά εξ αποστάσεως με την τάξη τους και τον εκπαιδευτικό τους. Οι ευπαθείς εκπαιδευτικοί θα μπορούν και να στηρίζουν εξ αποστάσεως παιδιά που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες ή έχασαν μεγάλο μέρος της διδασκαλίας κατά την περσινή χρονιά.

Σίγουρα θα χρειαστεί επιπρόσθετο εκπαιδευτικό προσωπικό για να καλυφθούν οι ανάγκες αυτές, όμως με σωστό προγραμματισμό θα ελαχιστοποιηθούν αυτές οι ανάγκες. Αν γίνει τώρα ο προγραμματισμός θα μπορούν να δημιουργηθούν τμήματα που να πλησιάζουν τον μέγιστο αριθμό ανά τάξη (13). Αν όμως γίνει έκτακτα ο διαμοιρασμός όπως πέρσι, απλά θα μοιραστούν τα τμήματα στη μέση διπλασιάζοντας τον αριθμό των τμημάτων και κατά τη βδομάδα που θα μένουν σπίτι τα παιδιά δε θα είναι διαθέσιμος ο εκπαιδευτικός τους για να τους διδάξει εξ αποστάσεως. Επίσης, στα αντικείμενα κατά τα οποία μοιράζονται οι μαθητές (Αγωγή Υγείας – Σχεδιασμός και Τεχνολογία) πλέον δε θα είναι απαραίτητο, εξοικονομώντας έτσι κάποιες διδακτικές ώρες στις Ε΄-Στ΄ τάξεις. Παράλληλα, οι αποσπάσεις θα μπορούσαν προσωρινά και κατ’ εξαίρεση για τη σχολική χρονιά 2020-2021 να πληρωθούν από ευπαθείς εκπαιδευτικούς ή να καταργηθούν έτσι ώστε οι αποσπασμένοι που δεν είναι ευπαθείς να επιστρέψουν στα σχολεία.

Αναμένεται πως τα τμήματα θα αυξηθούν κατά περίπου 70-80% αλλά οι ανάγκες σε εκπαιδευτικό προσωπικό θα αυξηθούν λιγότερο με τις σωστές ρυθμίσεις. Οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί των τάξεων θα διδάσκουν κανονικά τις διδακτικές τους ώρες δια ζώσης και τη βδομάδα που θα μένουν στο σπίτι θα αναλαμβάνουν όλα τα αντικείμενα της εξ αποστάσεως και την εξ αποστάσεως στήριξη των μαθητών που το χρειάζονται. Οι υπόλοιποι εκπαιδευτικοί θα συμπληρώνουν τις διδακτικές ώρες για τη δια ζώσης διδασκαλία.

Τυχών επιπρόσθετες ανάγκες θα καλυφθούν με αντικαταστάτες, οι οποίοι όταν γνωρίζουν από τώρα πως θα έχουν εργασία για ολόκληρη τη χρονιά θα μπορέσουν να προγραμματιστούν και να αποδεχθούν την αντικατάσταση. Έτσι, θα αποφευχθεί η προβληματική κατάσταση που παρουσιάστηκε πέρσι κατά την οποία δεν υπήρχαν αρκετοί διαθέσιμοι αντικαταστάτες για να στελεχώσουν τα σχολεία.

Σίγουρα αυτή η λύση δημιουργεί επιπρόσθετο κόστος στον τομέα της Παιδείας. Η Πολιτεία έχει (ορθά) στηρίξει τις επιχειρήσεις και τον τομέα της υγείας με εκατομμύρια ευρώ. Τα παιδιά μας αξίζουν παρόμοιας αντιμετώπισης. Πρόκειται για μια επένδυση που θα έχει πολλαπλά οφέλη αφού όχι μόνο θα αποτραπεί ένα νέο lockdown αλλά και τα παιδιά θα μπορούν να καλύψουν τα κενά της περσινής χρονιάς και να έχουν ένα σταθερό εκπαιδευτικό περιβάλλον που θα τους προσφέρει την καλύτερη δυνατή εκπαίδευση.

Παράλληλα, μέχρι το άνοιγμα των σχολείων τον Σεπτέμβρη, πρέπει να γίνουν πολλά, ώστε να εφαρμοστεί σωστά και καθολικά η εξ αποστάσεως εκπαίδευση για τους μαθητές που θα μένουν σπίτι. Πρέπει να οριστεί επιστημονική ομάδα άμεσα που να αναλάβει τον σχεδιασμό και τον συντονισμό του έργου με την κατάλληλη ακαδημαϊκή και ερευνητική γνώση. Ο σχεδιασμός πρέπει να περιλαμβάνει όλο το φάσμα της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ηλικίες των μαθητών.  Πρέπει να καθοριστούν τα κατάλληλα εργαλεία για κάθε ηλικιακή ομάδα και ενδεχομένως να δημιουργηθεί ένα Ψηφιακό Δίκτυο Σχολείων στα πρότυπα του ελληνικού. Επιβάλλεται δε, η δημιουργία ενός ξεκάθαρου πλαισίου και μεθοδολογίας ώστε να ξεκαθαρίσει το πώς χρησιμοποιούνται τα διάφορα ψηφιακά εργαλεία για επίτευξη μαθησιακών στόχων στην εξ αποστάσεως διδασκαλία. Παράλληλα, πρέπει να αναπτυχθεί ένα οργανωμένο σύστημα επιμορφώσεων και εξοικείωσης των εκπαιδευτικών με τα ψηφιακά εργαλεία. Την ίδια ώρα πρέπει να διασφαλιστεί πως όλοι οι μαθητές έχουν τον απαραίτητο εξοπλισμό και να γίνει η παροχή του άμεσα εκεί και όπου χρειάζεται. Το ίδιο ισχύει και για τους εκπαιδευτικούς. 

Η επίσημη πλευρά, οι εκπαιδευτικοί και όλοι οι πολίτες απεύχονταν ένα πιθανό νέο κύμα του ιού. Δυστυχώς, αυτό το κύμα δεν άργησε να ’ρθει. Αν μόνο λίγες βδομάδες που άνοιξαν τα αεροδρόμια και μέσα στο κατακαλόκαιρο φτάσαμε τα 29 κρούσματα σε μία ημέρα, είναι άξιο απορίας ποια κατάσταση θα επικρατήσει το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Βλέποντας το ποτήρι μισό γεμάτο, το ότι το νέο κύμα ήρθε ένα μήνα πριν το άνοιγμα των σχολείων μπορεί να αποτελέσει μεγάλο πλεονέκτημα για το ΥΠΠΑΝ. Σε ένα μήνα μπορεί να γίνει σωστός προγραμματισμός και πλάνο έτσι ώστε η επόμενη σχολική χρονιά να λειτουργήσει απρόσκοπτα και ωφέλιμα. Μακριά από κινήσεις εντυπωσιασμού και μεγαλεπήβολα σχέδια. Οποιαδήποτε αργοπορία λήψης απόφασης εκ μέρους του ΥΠΠΑΝ και της Κυβέρνησης θα έχει σοβαρές συνέπειες στο μορφωτικό επίπεδο των παιδιών μας.

Λεωνίδας Χατζηλοΐζου, Γενικός Αντιπρόσωπος ΠΟΕΔ,  Γενικός Οργανωτικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ

Μιχάλης Αλεξόπουλος, Μέλος Δ.Σ. ΠΟΕΔ, Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ

 

 

Τα προβλήματα που ταλανίζουν τους αντικαταστάτες σε σχέση με το εργασιακό τους καθεστώς και την ευρύτερη αντιμετώπισή τους από την Πολιτεία, είναι χιλιοειπωμένα. Το εξωφρενικό του πράγματος, είναι η παντελής χρονίζουσα αδιαφορία που παρατηρείται για οριστική διευθέτηση των ζητημάτων που τους απασχολούν, ως ελάχιστη αναγνώριση του έργου που επιτελούν και των μύριων όσων καλούνται να αντιμετωπίσουν καθεχρονικά.  Ειδικότερα, οι αντικαταστάτες εργάζονται με ανύπαρκτα εργασιακά δικαιώματα εδώ και δεκαετίες. Την ίδια ώρα το σύστημα κάλυψης κενών που δημιουργούνται στα σχολεία από άδειες μόνιμου προσωπικού και διορισμού αντικαταστατών, παρά το γεγονός πως έχει εκσυγχρονιστεί, χρήζει βελτιώσεων και αναθεωρήσεων.

Ενδείκνυται οι αντικαταστάτες να αντιμετωπίζονται ως ισότιμοι συνάδελφοι/επιστήμονες. Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, η Πολιτεία διαχρονικά χαρακτηρίζεται από απάθεια, αδιαφορία και απροθυμία για τα θέματα αντικαταστατών, ενώ και οι εκπαιδευτικές οργανώσεις δεν πίεσαν όσο θα έπρεπε για το θέμα. Έχει τονιστεί πολλάκις πως τα ελλείμματα που παρατηρούνται είναι πολλά σε σχέση με τους αντικαταστάτες συνάδελφους μας και είναι αναγκαίος: 1) ο  ευρύτερος καθορισμός των όρων εργασίας των αντικαταστατών (που αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν),  2) βελτίωση της χορήγησης των θέσεων που προκύπτουν και 3) την κλήση αντικαταστατών από την πρώτη μέρα απουσίας των μόνιμων συναδέλφων, με πλήρες ωράριο.

Συγκεκριμένα, πρέπει να προχωρήσει άμεσα ο καθορισμός όρων εργοδότησης των αντικαταστατών. Στο παρόν στάδιο, δεν υπάρχει κανένα θεσμοθετημένο πλαίσιο, με αποτέλεσμα οι αντικαταστάτες να μη δικαιούνται να ασθενήσουν, μιας και επικρέμεται ο κίνδυνος απώλειας μισθού ή και υπηρεσίας!  Παρά το γεγονός πως η ύπαρξη αντικαταστατών στα σχολεία χρονίζει, δεν έχει καταστεί δυνατό να κατοχυρωθεί η παραχώρηση αδειών απουσίας με πλήρεις απολαβές για αντικαταστάτες, ακόμα και αν προσκομιστούν τα απαιτούμενα πιστοποιητικά ασθενείας ή απουσίας. Οι όροι εργοδότησης, θα μπορούσαν κάλλιστα να καθοριστούν στα πρότυπα του συμβολαίου που δίνεται σε συμβασιούχους.  Ειδικότερα, οι αντικαταστάτες πρέπει να δικαιούνται άδεια ασθενείας και απουσίας, ανεργιακό επίδομα για τις διακοπές Χριστουγέννων και Πάσχα κ.ά. Παρατηρείται δε, με διάφορες προφάσεις, η Επίσημη Πλευρά να καθυστερεί στην καταβολή των δεδουλευμένων των αντικαταστατών, αφήνοντάς τους εκτεθειμένους και δείχνοντας για ακόμη μια φορά το απάνθρωπο πρόσωπό της απέναντί τους. Οι δικαιολογίες για τις καθυστερήσεις και οι αβάσιμοι ισχυρισμοί σαφώς δεν πείθουν. Η Πολιτεία οφείλει να εξεύρει τρόπους για επίσπευση των διαδικασιών, ώστε οι αντικαταστάτες να πληρώνονται στην ώρα τους, όπως καθόλα δικαιούνται!

Χρειάζεται επίσης να βρεθούν τρόποι βελτίωσης του νέου ηλεκτρονικού συστήματος διορισμού. Πρέπει να αναγνωριστεί πως η εφαρμογή του, από τον περασμένο Μάρτη του πλήρους ηλεκτρονικού συστήματος ανάθεσης αντικαταστάσεων είναι θετικό και ικανοποιεί την πάγια θέση της ΠΟΕΔ για κάτι τέτοιο. Εξασφαλίζεται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό η αξιοκρατία, η διαφάνεια και η ισονομία. Διαφάνηκε όμως πως υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να βελτιωθούν και να αναθεωρηθούν, ιδιαίτερα ως προς την κάλυψη όλων των αναγκών – όταν ο αριθμός τους είναι μεγάλος. Το πρόβλημα αυτό διαφάνηκε κατά την επαναλειτουργία των σχολείων τον Μάη, όταν οι ανάγκες ήταν ιδιαίτερα αυξημένες και πολλές θέσεις δεν χορηγήθηκαν. Για την επίλυση τέτοιων προβλημάτων που ενδεχομένως να ξαναπροκύψουν, μπορούν να γίνουν διορθωτικές κινήσεις στο ηλεκτρονικό σύστημα – διαγωνισμό για διορισμό αντικαταστατών.  Μπορεί για παράδειγμα, να γίνει αύξηση των κατανομών λειτουργίας του συστήματος καθημερινά. Με βάση τα υφιστάμενα δεδομένα το σύστημα λειτουργεί μια φορά τη μέρα, με χρονικό πλαίσιο 11:00 – 13:30 στην Κυβερνητική Διαδικτυακή Δίοδο Ασφαλείας «Αριάδνη». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα κάποιες αντικαταστάσεις να μην ζητούνται (ειδικά μικρές σε διάρκεια ή σε απομακρυσμένα σχολεία), αφού σε αρκετές περιπτώσεις οι επιλογές των αντικαταστατών είναι κοινές. Συνεπώς οι θέσεις που δεν διατίθενται στην πρώτη κατανομή, θα πρέπει να ξαναμπαίνουν σε 2η ή/και 3η ή/και 4η κατανομή.

Πρόβλημα υπάρχει και με τη μη κλήση αντικαταστατών όλες τις μέρες. Η ΕΕΥ εδώ και χρόνια έχει ανακοινώσει πως δεν καλεί αντικαταστάτες τις Πέμπτες. Ο μη διορισμός αντικαταστατών την Πέμπτη και Παρασκευή όταν αυτή δεν υπερβαίνει τις 3 μέρες δημιουργεί αλυσιδωτά προβλήματα στα σχολεία. Τόσο σε μαθησιακό επίπεδο, όσο και σε θέματα ασφάλειας των μαθητών. Συνεπώς, είναι εκ των ων ουκ άνευ πως η κλήση αντικαταστατών πρέπει να γίνεται ανεξαρτήτως της διάρκειας της αντικατάστασης και όλες τις μέρες της εβδομάδας.

Μια διαχρονική θέση της ΠΟΕΔ που απευθύνεται εις ώτα μη ακουόντων, είναι η πρόταση για δημιουργία δεξαμενής αντικαταστατών για αντικαταστάσεις διάρκειας μέχρι 10 εργάσιμων ημερών. Μια πρακτική και εφαρμόσιμη λύση είναι η ακόλουθη: Η ΕΕΥ καταγράφει τις συνολικές ανάγκες ανά έτος σε κάθε περιφέρεια και διορίζει αντικαταστάτες με συμβόλαια ολόχρονης διάρκειας. Τα συμβόλαια ξεκινούν από πρώτη Δευτέρα του Σεπτεμβρίου μέχρι πριν τις διακοπές των Χριστουγέννων, από 7 Ιανουαρίου μέχρι την Παρασκευή πριν από τις διακοπές του Πάσχα και τέλος από τη Δευτέρα μετά τις διακοπές του Πάσχα μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς. Για τις πόλεις και τις περιφέρειες με περισσότερα από 4 σχολεία, έτσι ώστε οι μετακινήσεις τους να γίνονται από τα οικεία επαρχιακά γραφεία. Για την υπόλοιπη Κύπρο οι τοποθετήσεις να γίνονται από τον Μηχανισμό Αντικαταστάσεων της ΕΕΥ.

Ως γνωστόν οι αντικαταστάτες από το 2014 εργάζονται στη βάση ωρομίσθιου ωραρίου. Η συγκεκριμένη διευθέτηση, όταν επιβλήθηκε από την Επίσημη Πλευρά, θα τύγχανε αξιολόγησης ως προς την αποτελεσματικότητα και το κόστος της και ενδεχομένως αναθεώρησης. Φυσικά δεν έγινε απολύτως τίποτε – όπως συνηθίζεται συχνά σε αυτό τον τόπο! Στην πραγματικότητα το χρονοδιάγραμμα εξέπνευσε με το τέλος Φεβρουαρίου, 2015 (!). Η Επίσημη Πλευρά, κατά την προσφιλή της τακτική, εφάρμοσε και εδώ το «ουδέν μονιμότερον του προσωρινού». Εκείνο που σε καμιά περίπτωση δεν λήφθηκε υπόψην, ήταν τα προβλήματα που καθημερινά δημιουργούνται στα σχολεία, εις βάρος των μαθητών μας και των συναδέλφων. Η τμηματική εργοδότηση δεν επιτρέπει την πλήρη αξιοποίηση του εκπαιδευτικού αντικαταστάτη. Ούτε και είναι λογικό ή θεμιτό να ζητείται από κάποιον να εργάζεται με πλήρες ωράριο και να αναλαμβάνει ολοκληρωμένα τα καθήκοντα του τη στιγμή που αμείβεται λιγότερο από ό, τι αναλογεί σε αυτά. Η τμηματική εργοδότηση σε συνδυασμό με την ταλαιπωρία μιας μικρής αντικατάστασης, κάποιες φορές αποτελεί και αντικίνητρο για αποδοχή της. Ταυτόχρονα, δημιουργείται ανισότητα μεταξύ των ίδιων των αντικαταστατών. Εξάλλου η αντίληψη πως η αντικατάσταση πρέπει να γίνεται στη βάση των διδακτικών καθηκόντων και μόνον, δεν μπορεί να ισχύει στην εκπαιδευτική πραγματικότητα του Δημοτικού Σχολείου, του Δημόσιου Νηπιαγωγείου και του Ειδικού Σχολείου. Ο εργάσιμος χρόνος στο σύνολο του είναι το ζητούμενο για τον εκπαιδευτικό και αυτός έχει συνεχή επαφή με τα παιδιά και με ό, τι άλλο τα αφορά. Συνεπώς, το νέο καθεστώς διορισμού των αντικαταστατών αποτρέπει τον συνάδελφο αντικαταστάτη να ανταποκρίνεται πλήρως σε αυτό και το σχολείο να δυσλειτουργεί. Προβλήματα προκύπτουν και με τον διοικητικό χρόνο στα σχολεία, στις περιπτώσεις που οι αντικαταστάσεις αφορούν θέσεις διευθυντών και βοηθών διευθυντών και ο αντικαταστάτης δεν διορίζεται με πλήρες ωράριο. Είναι επιτακτική ανάγκη η επαναφορά του πλήρους ωραρίου εργοδότησης αντικαταστατών, πράγμα που αποτελεί και διαχρονική πάγια θέση της ΠΟΕΔ.

Εννοείται πως τα ζητήματα αντικαταστατών δεν περιορίζονται στα προαναφερθέντα. Είναι γνωστή εξάλλου η αδυναμία της Επίσημης Πλευράς για επιμόρφωση των αντικαταστατών, το γεγονός πως δεν εφαρμόστηκε το αορίστου χρόνου στην υπηρεσία τους, ή το γεγονός πως με το νέο σύστημα διορισμών σε λίγα χρόνια θα δουν την πόρτα της ανεργίας (εκτός αν περάσουν υποχρεωτικά τη βάσανο των διαδικασιών που επιτάσσει η «καινοτομία» του ΥΠΠΑΝ, με το ΝΣΔΕ). Αναντίλεκτα το  κεφάλαιο «αντικαταστάτες» παραμένει βαλτωμένο και αποτελεί μια μαύρη κηλίδα στα εκπαιδευτικά δρώμενα. Η αντιμετώπιση που τυγχάνει μια μεγάλη μερίδα συναδέλφων μας, είναι τραγική και αποτελεί ντροπή για την Επίσημη Πλευρά. Έστω και την υστάτη, η Πολιτεία έχει υποχρέωση να ασχοληθεί ουσιαστικά με τα προβλήματα των αντικαταστατών και να τα θεραπεύσει. Οφείλει να πράξει τα αυτονόητα και να μεταχειριστεί τους συνάδελφους αντικαταστάτες, ως ισότιμα μέλη της κοινωνίας των εκπαιδευτικών!

Μιχάλης Αλεξόπουλος, Μέλος ΔΣ ΠΟΕΔ, Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ

Αναστασία Μαγίδου, Αντικαταστάτρια Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης, Βοηθός Οργανωτικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ

 

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ Α. ΠΟΛΗ*  

Το συνταξιοδοτικό ως το 2012

Παραδοσιακά, ένας από τους κυριότερους λόγους που το επάγγελμα του δημοσίου υπαλλήλου ήταν περιζήτητο, ήταν το γενναιόδωρο κυβερνητικό σχέδιο συντάξεων.

Όσοι αφυπηρέτησαν μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2012 είχαν τα ακόλουθα αξιοζήλευτα ωφελήματα:

  1. Σύνταξη ίση με ένα οκτακοσιοστό του τελευταίου ακαθάριστου μισθού πριν την αφυπηρέτηση για κάθε συμπληρωμένο μήνα υπηρεσίας στο δημόσιο. ( Μάξιμουμ : 400 μήνες υπηρεσίας, μέγιστη σύνταξη = 50% τελευταίου ακαθάριστου μισθού)
  2. Η ελάχιστη ηλικία έναρξης καταβολής της σύνταξης σε περίπτωση πρόωρης αφυπηρέτησης, τα 55 έτη, χωρίς αναλογιστικές μειώσεις.
  3. Εφάπαξ φιλοδώρημα ίσο με 56 φορές τη μηνιαία σύνταξη που θεμελιώθηκε από την υπηρεσία στο δημόσιο. [ Σχετικός τύπος: Εφάπαξ φιλοδώρημα = ετήσια σύνταξη επί 14 και όλο δια τρία. ]
  4. Το εφάπαξ φιλοδώρημα που θεμελιώθηκε για υπηρεσία ως τις 31/12/2012 είναι αφορολόγητο για σκοπούς φόρου εισοδήματος.
  5. Δικαίωμα μεταβίβασης της σύνταξης στον/η χήρο/α έναντι μικρής εισφοράς 0,75% στο Ταμείο Χηρών. [ Σύνταξη χηρείας ίση με 75% της σύνταξης του αποθανόντος, με εισφορές, 37,5% χωρίς εισφορές ]

Τα συνταξιοδοτικά ωφελήματα όσων αφυπηρέτησαν στις 31/12/2012 - ένα παράδειγμα

Ένας διευθυντής που αφυπηρέτησε την 31η Δεκεμβρίου 2012 με 400 μήνες υπηρεσίας στην κορυφή της κλίμακας Α12(ii), θεμελίωνε τα ακόλουθα συνταξιοδοτικά ωφελήματα:

  1. Ακαθάριστη μηνιαία σύνταξη ίση με το 50% του τελευταίου μισθού του δηλαδή € 2662 καταβλητέα ακόμα και με αφυπηρέτηση στα 55 έτη ηλικίας.
  2. Αφορολόγητο εφάπαξ φιλοδώρημα ίσο με € 149 072.

1η Οκτωβρίου 2011: ένα θλιβερό ορόσημο

Όλα τα ανωτέρω έτυχαν δραματικής μείωσης ή καταργήθηκαν εντελώς  με το συνταξιοδοτικό νόμο 216(1)/2012. Η δυσμενής κατάσταση που δημιουργήθηκε με αφορμή/πρόσχημα την οικονομική κρίση,  υπήρξε ένας οδοστρωτήρας για όσους την 1/1/2013 είχαν λιγότερους από 400 μήνες υπηρεσίας. Εντούτοις δεν υπέστησαν όλοι την ίδια ζημιά. Σε γενικές γραμμές οι δημόσιοι υπάλληλοι που ήταν στην υπηρεσία από το 2013 και μετά  εντάχθηκαν στις ακόλουθες δύο κατηγορίες:

  1. Όσους μονιμοποιήθηκαν κατά ή μετά την 1η Οκτωβρίου 2011.
  2. Όσους μονιμοποιήθηκαν πριν ή κατά την 30η Σεπτεμβρίου 2011.

Για κάθε μια από τις δύο πιο κάτω κατηγορίες θα αναφερθούμε αναλυτικά πιο κάτω.

Εκπαιδευτικοί που μονιμοποιήθηκαν κατά ή μετά την 1 / 10/ 2011: Οι μεγάλοι χαμένοι

Το άρθρο 13 του Ν216(Ι)/2012 ρητώς αναφέρει ότι: «Παρά τις διατάξεις οποιουδήποτε οικείου νόμου ή κανονισμών, οι νεοεισερχόμενοι υπάλληλοι, δεν εντάσσονται σε Κυβερνητικό Σχέδιο Συντάξεων ή σχέδιο συντάξεων όμοιο μ΄ αυτό»

  1. Με απλά  λόγια όποιος εκπαιδευτικός μονιμοποιήθηκε από 1/10/2011 και μετά  θα χάσει κατά την αφυπηρέτηση του € 120 000 έως €150 000 εφάπαξ και ακαθάριστη σύνταξη € 2200 - €2,600 μηνιαίως κατά προσέγγιση.
  2. Οι νεοεισερχόμενοι θα πάρουν μόνο τη σύνταξη από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων(ΤΚΑ) στα 63/65 έτη ηλικίας. Δεδομένου όμως ότι κατά τεκμήριο όσοι εισήλθαν στην εκπαίδευση τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα άργησαν να διοριστούν και μένουν  πολλά χρόνια στους καταλόγους διοριστέων/διορισίμων είναι φανερό ότι η σύνταξη του ΤΚΑ που θα θεμελιώσουν θα είναι μειωμένη, ανάλογη των περιορισμένων εισφορών τους.

Εκπαιδευτικοί που ήταν μόνιμοι στις 30 Σεπτεμβρίου 2011: Ζημίες αναλόγως αρχαιότητας

Για τους εκπαιδευτικούς που πρόλαβαν να μονιμοποιηθούν πριν την 1/10/2011 ισχύει η γενική αρχή: « Όσο πιο αργά μπήκες στην υπηρεσία τόσο πιο πολλά συνταξιοδοτικά δικαιώματα χάνεις» Αυτό γιατί:

  1. Τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα που θεμελιώθηκαν για  υπηρεσία  ως τις 31/12/2012 παραμένουν ανέπαφα, εφόσον θεμελιώνονται με βάση την αρχή «σύνταξη ίση με το 1/800 του τελευταίου μισθού πριν την αφυπηρέτηση για κάθε μήνα υπηρεσίας »
  2. Τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα που θεμελιώνονται για την υπηρεσία τους από 1/1/2013 και μετά είναι μειωμένα κατά 25% έως 30%  εφόσον υπολογίζονται  με βάση  συντελεστή «ενός οκτακοσιοστού (1/800) του μέσου όρου των ακαθάριστων συντάξιμων απολαβών του συνόλου των μηνών συντάξιμης υπηρεσίας του, μέχρι την ημερομηνία αφυπηρέτησής του»
  3. Επιπλέον, στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που θεμελιώνονται για υπηρεσία από 1/1/2013 επιβάλλεται αναλογιστική μείωση μέχρι 34% σε περίπτωση πρόωρης αφυπηρέτησης. (Κατά μέσο όρο 4,5% για κάθε χρόνο πρόωρης αφυπηρέτησης)
  4. Περεταίρω η συνεισφορά στο Ταμείο Χηρών υπερδιπλασιάστηκε από 0,75% σε 2%. Ακόμα επιβλήθηκε αποκοπή 3% στον ακαθάριστο μισθό ως συνεισφορά των υπαλλήλων στο σχέδιο συντάξεων. Συνολικά οι συνταξιοδοτικές εισφορές υπέρ-εξαπλασιάστηκαν από 0,75% σε 5% ( 3% Α.Σ.Σ + 2% Τ.Χ. )
  5. Το εφάπαξ που θεμελιώνεται για υπηρεσία από 1/1/2013 εκτός από μειωμένο υπόκειται σε φόρο εισοδήματος μέχρι 30%. Απεναντίας το εφάπαξ που θεμελιώθηκε λόγω υπηρεσίας ως τις 31/12/2012   όχι μόνο ήταν αυξημένο, αλλά ήταν και αφορολόγητο.

Συμπεράσματα  

  1. Εννιά χρόνια μετά την κατάργηση του επαγγελματικού σχεδίου συντάξεων οι συντεχνίες του δημοσίου δεν έχουν καταφέρει τίποτε για την επαναφορά των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των νεοεισερχομένων.
  2. Αναφορικά με τους εν υπηρεσία, το μόνο που έχει επιτευχθεί είναι το σχέδιο πρόωρων αφυπηρετήσεων χωρίς πέναλτι για άτομα με 400+ μήνες υπηρεσίας ή που απέχουν 5 χρόνια από την ηλικία κανονικής αφυπηρέτησης τον Απρίλη του 2020. Είναι ένα θετικό βήμα, όμως καλύπτει πολύ λίγους και με πολλές διακρίσεις.

Ερωτήματα

Τα ακόλουθα ερωτήματα πρέπει να απαντηθούν με σαφήνεια:

  1. Τι επιδιώκουμε για αποκατάσταση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων όσων μονιμοποιήθηκαν μετά την 1/10/2020; Σύσταση Ταμείου Προνοίας ή ένταξη τους στο επαγγελματικό σχέδιο συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων;
  2. Αν η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι η ένταξη των νεοεισερχομένων στο επαγγελματικό σχέδιο των δημοσίων υπαλλήλων, σε ποιο επαγγελματικό σχέδιο θέλουμε να τους εντάξουμε; Αυτό που ίσχυε ως το 2012 και ήταν γενναιόδωρο ή αυτό που ισχύει από 1/1/2013 και αποδίδει σημαντικά μειωμένα οφέλη;

Πιστεύω ότι είναι εφικτός και ρεαλιστικός στόχος η ένταξη των νεοεισερχομένων στο κρατικό σχέδιο συντάξεων, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί από 01/01/2013. Η θέση μου αυτή τεκμηριώνεται με βάση την ακόλουθη επιχειρηματολογία:

Τα μειονεκτήματα δημιουργίας Ταμείου Προνοίας

  1. Τα χρήματα ενός Ταμείου Προνοίας μετατρέπονται σε καταθέσεις, ομόλογα, μετοχές. Αυτό εμπεριέχει πολλούς κινδύνους όπως: α) Κίνδυνο κουρέματος σε περίπτωση τραπεζικής κρίσης. Ας μη ξεχνούμε το 2013. β) Τα καταθετικά επιτόκια είναι μηδενικά και μπορεί να γίνουν αρνητικά. γ) Οι μετοχές περνούν τον κύκλο του «φουσκώματος» και του «ξεφουσκώματος» των τιμών. Ένα χρηματιστηριακό κραχ που κατά μέσο όρο γίνεται κάθε 10-15 χρόνια μπορεί να κάνει το Ταμείο Προνοίας των συναδέλφων φύλλο και φτερό.
  2. Η διαχείριση ενός Ταμείου Προνοίας είναι μια τεράστια ευθύνη. Υπερβαίνει τις δυνατότητες των συνδικαλιστών μας που είναι εκπαιδευτικοί. Πρέπει να γίνει με αγορά υπηρεσιών από επενδυτικά Ταμεία με πολύ σημαντικό κόστος.
  3. Η δημιουργία ενός Ταμείου Προνοίας θα έχει τεράστιο κόστος τόσο για τους συναδέλφους όσο και για την κυβέρνηση. Θα πρέπει να πληρωθούν εισφορές αναδρομικά για μια δεκαετία. Κάποιος που ήταν με σύμβαση το 2010 και μονιμοποιήθηκε το 2015 πιθανό να χρωστά € 10 000 εισφορές και άλλα τόσα πρέπει να πιστωθούν στο λογαριασμό του από την κυβέρνηση. Η δημιουργία ενός Ταμείου Προνοίας για δέκα χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους, εκπαιδευτικούς και αστυνομικούς είναι μια βόμβα για τα δημόσια οικονομικά που πιθανό να ξεπερνά τα εκατό εκατομμύρια. Όσο περνά ο καιρός το κόστος αυτό θα αυξάνεται.
  4. Συνακόλουθα όσων αναφέρω στην παράγραφο 3 η οικονομική κρίση του κορωνοϊού θα χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα από την παρούσα κυβέρνηση να μεταθέσει το πρόβλημα στην επόμενη κυβέρνηση, εφόσον τα δημόσια οικονομικά περνούν κρίση.
  5. Επιπλέον η ένταξη κάποιων υπαλλήλων σε Ταμείο Προνοίας και κάποιων άλλων στο κρατικό σχέδιο συντάξεων δημιουργεί ηθικό και νομικό θέμα άνισης μεταχείρισης ανθρώπων που προσφέρουν ουσιωδώς ίση υπηρεσία. Τέτοια διευθέτηση πάσχει νομικά και ηθικά.

Ένταξη νεοεισερχομένων στο κρατικό σχέδιο συντάξεων με τις ισχύουσες από το 2013 πρόνοιες

Η ένταξη των υπαλλήλων που έχουν μονιμοποιηθεί κατά η μετά την 1/10/2011 στο κρατικό σχέδιο συντάξεων, δημιουργεί κατάσταση αμοιβαίου συμφέροντος τόσο για τους υπαλλήλους αυτούς, όσο και για την κυβέρνηση. Οι νεοεισερχόμενοι πρέπει να ενταχθούν στο ισχύον κρατικό σχέδιο συντάξεων αφού:

  1. Η άμεση δαπάνη για το κράτος είναι μηδαμινή, εφόσον τα άτομα που μονιμοποιήθηκαν κατά ή μετά την 1/10/2011 δεν πρόκειται να αφυπηρετήσουν μεσοπρόθεσμα, αφού ανήκουν στην ηλικιακή κατηγορία 30 έως 45 ετών.
  2. Ο υπολογισμός των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων με βάση το μέσο μισθό καριέρας και όχι τον τελευταίο μισθό πριν την αφυπηρέτηση, μειώνει την επιβάρυνση των κρατικών ταμείων κατά 25%-30% σε σχέση με τις διευθετήσεις που ίσχυαν ως το 2012.
  3. Το κόστος του κρατικού συνταξιοδοτικού σχεδίου δεν επιβαρύνει αποκλειστικά το κράτος, όπως ίσχυε ως το 2011, αφού οι υπάλληλοι που είναι ενταγμένοι σε αυτό πληρώνουν κάθε μήνα το αξιοσέβαστο 5% ως συνταξιοδοτικές εισφορές. [ 3% αποκοπή σχεδίου σύνταξης + 2% Εισφορά στο Ταμείο Συντάξεων Χηρών ]
  4. Η ένταξη των κρατικών υπαλλήλων σε επαγγελματικό σχέδιο συντάξεων είναι ηθική υποχρέωση του κράτους λόγω της ειδικής σχέσης εξάρτησης των υπαλλήλων του δημοσίου προς τη Δημοκρατία. Με βάση το άρθρο 54 των Περί Δημοσίας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμων σαφώς δηλώνεται ότι όλος ο χρόνος του εκπαιδευτικού λειτουργού είναι στη διάθεση της Δημοκρατίας και αυτός δεν μπορεί να εξασκήσει οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα ή οικονομική δραστηριότητα χωρίς την άδεια του Υπουργείου Παιδείας. Επί λέξει αναφέρεται στη νομοθεσία ότι: α) «Εκπαιδευτικός λειτουργός του οποίου το σύνολο του χρόνου τελεί εις την διάθεση της Δημοκρατίας, δεν επιτρέπεται να ασκεί οιονδήποτε επάγγελμα ή επιτήδευμα ή να ασχολείται ή μετέχει εις οιονδήποτε εργασία ή επιχείρηση. β)  Με βάση την πιο πάνω πρόνοια της νομοθεσίας, δημόσιος εκπαιδευτικός λειτουργός, που έχει διοριστεί μόνιμα ή µε σύμβαση και κατά τον ελεύθερο του χρόνο απασχολείται ιδιωτικά χωρίς άδεια, είτε µε αμοιβή, είτε χωρίς αμοιβή σε οποιαδήποτε εργασία, είτε παραδίδει μαθήματα κατ’ οίκο είτε σε φροντιστήριο, διαπράττει πειθαρχικό αδίκημα το οποίο θα διώκεται ευθύς ως υποπέσει στην αντίληψη της αρμόδιας αρχής. 
  5. Λόγω της σχέσης υποτέλειας που έχει ο δημόσιος υπάλληλος προς το κράτος, υπάρχει, για όσους τουλάχιστον διορίστηκαν μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου του 2011, το δικαίωμα της επαγγελματικής σύνταξης γήρατος.  Η έννοια του δικαιώματος αυτού είναι η ακόλουθη: Εφόσον με το μόνιμο διορισμό του ο εκπαιδευτικός έχει εκχωρήσει στο κράτος το δικαίωμα να εξασκεί δεύτερο ή τρίτο επάγγελμα ή να ανοίξει επιχείρηση για βιοποριστικούς λόγους και είναι υποχρεωμένος να ζει μόνο με το μισθό που του δίνει το κράτος, έχει το δικαίωμα να παίρνει από την πολιτεία, ως ανταπόδοση της ισόβιας αφοσίωσης και υποτέλειας του προς τη δημόσια διοίκηση, την επαγγελματική σύνταξη γήρατος.
  6. Επιπλέον η αξίωση για ένταξη των νεοεισερχομένων στο κρατικό σχέδιο συντάξεων θεμελιώνεται νομικά με βάση τα ακόλουθα:

-          Το άρθρο 28(1) του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας  κατοχυρώνει την ίση μεταχείριση των πολιτών που βρίσκονται σε ουσιωδώς όμοιες περιστάσεις. Το εν λόγω άρθρο ρητώς αναφέρει ότι: «Πάντες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου, της διοικήσεως και της δικαιοσύνης και δικαιούνται να τύχωσι ίσης προστασίας και μεταχειρίσεως».

-          Την κατοχυρωμένη  αρχή του εργατικού δικαίου για « ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας». Εφόσον στην αμοιβή των υπαλλήλων που ήταν μόνιμοι στις 30/9/2011 περιλαμβάνεται ως εν δυνάμει περιουσιακό στοιχείο η κρατική σύνταξη, το ίδιο δικαίωμα κρατικής σύνταξης πρέπει να έχουν οι κρατικοί υπάλληλοι που διορίστηκαν κατά ή μετά την 1/10/2011.

Συμπέρασμα

Για όλους τους πιο πάνω ουσιαστικούς λόγους θεωρώ ότι η ένταξη όσων εκπαιδευτικών μονιμοποιήθηκαν κατά ή μετά την 1η Οκτωβρίου 2011 στο κρατικό σχέδιο συντάξεων, με βάση τους όρους που αυτό λειτουργεί σήμερα, όπως ισχύει για όσους μονιμοποιήθηκαν πριν ή κατά την 30η Σεπτεμβρίου 2011 είναι η πλέον αρμόζουσα λύση στο συνταξιοδοτικό.

*Μέλος ΔΣ ΑΚΙΔΑ 2017-2020

Έχουν περάσει πέντε χρόνια από την «ιστορική μέρα» της ψήφισης του Νέου Συστήματος Διορισμών (ΝΣΔΕ) στην Εκπαίδευση της Κύπρου. Παρά τις έντονες ανησυχίες και προβληματισμούς που είχαν αναδειχθεί και που δεν απαντήθηκαν, η κυπριακή Βουλή για λόγους που είχαν αναλυθεί εις βάθος, επέλεξε να οδηγήσει το κεφάλαιο «διορισμοί» σε αχαρτογράφητα νερά. Ενώ το ζητούμενο θα έπρεπε να είναι η εξασφάλιση των καλύτερων ποιοτικά εκπαιδευτικών, οι πολιτικοί ταγοί περιορίστηκαν στην πρόσκαιρη προσφορά ελπίδας με το ευφάνταστο επιχείρημα του διορισμού των «αρίστων».

Έχει δοθεί τεράστια έμφαση στην επιλογή των «αρίστων» από τους καταλόγους αλλά κανένας σχεδιασμός δεν έχει γίνει όσον αφορά το ποιοι θα εγγράφονται σε αυτούς.

Ας υποθέσουμε πως οι κατάλογοι διοριστέων/διορισίμων είναι μια δεξαμενή. Στη δεξαμενή εισέρχονται οι εκπαιδευτικοί – απόφοιτοι πανεπιστημίων και εξέρχονται αυτοί οι οποίοι μονιμοποιούνται. Το κράτος, μέσω του υφιστάμενου συστήματος, αντλεί εκπαιδευτικούς από την εν λόγω δεξαμενή. Αν δεχτούμε πως οι εξετάσεις και το υφιστάμενο σύστημα εξασφαλίζει πως επιλέγονται οι καλύτεροι εκπαιδευτικοί, δεν πρέπει να μας είναι αδιάφορο το επίπεδο των εκπαιδευτικών που εισέρχεται στη δεξαμενή.

Δυστυχώς, όσον αφορά τη Δημοτική εκπαίδευση, η πτώση του επιπέδου των εισακτέων αποφοίτων στα πανεπιστήμια από το 2007 μέχρι σήμερα είναι τουλάχιστον ανησυχητική! Όπως φαίνεται στον πίνακα, ο χαμηλότερος βαθμός για το Πανεπιστήμιο Κύπρου το 2007 ήταν 19.294, ενώ φέτος ο ψηλότερος βαθμός ήταν 19.556 και ο χαμηλότερος 16.548. Αν οι συμμετέχοντες στις φετινές εξετάσεις λάμβαναν μέρος το 2007, μόνο οι πρώτοι δύο από τους ογδόντα θα γίνονταν δεκτοί στο πανεπιστήμιο. Ο μέσος όρος εισακτέων στο Π.Κ δε, έχει πέσει κατά περίπου δύο μονάδες.

Η κατάσταση στα πανεπιστήμια της Ελλάδας είναι πολύ χειρότερη. Με βάση τα αποτελέσματα του 2019, μόνο 56 απόφοιτοι επέλεξαν να φοιτήσουν παιδαγωγικά σε πανεπιστήμια της Ελλάδας, αφήνοντας 121 θέσεις αδιάθετες. Από αυτούς, κανένας (!) δε θα γινόταν δεκτός αν έδινε εξετάσεις το 2007. Απόφοιτοι οι οποίοι πήραν τη βάση (10/20) έγιναν δεκτοί σε πανεπιστήμια και σε λίγα χρόνια θα διεκδικούν θέση μέσω του συστήματος διορισμού. Θα μπορούσαν και απόφοιτοι με πιο χαμηλούς βαθμούς να γίνουν δεκτοί αφού όπως προαναφέρθηκε, παρέμειναν 121 θέσεις αδιάθετες! Όσον αφορά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια της Κύπρου, τα κριτήρια με τα οποία γίνονται δεκτοί οι φοιτητές και το επίπεδό τους παραμένει άγνωστο. Φανταστείτε λοιπόν τη δεξαμενή μας, από την οποία κάθε χρόνο εξέρχονται οι «άριστοι» εκπαιδευτικοί, να γεμίζει με εκπαιδευτικούς χαμηλού επιπέδου. Παρόμοια προβλήματα έχουν παρατηρηθεί και σε άλλους κλάδους, όπου για παράδειγμα μαθητής έγινε δεκτός στο Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου, γράφοντας 0 στο μάθημα των Λατινικών και των Αρχαίων Ελληνικών, δύο αντικείμενα απαραίτητα για τον κλάδο[1].

Πλέον ο κατάλογος διοριστέων έχει φτάσει σχεδόν στον κορεσμό του. Το 2019 μόνο 104 υποψήφιοι εγγράφηκαν, φτάνοντας τους 4227. Οι πιθανότητες διορισμού ενός υποψηφίου από τον κατάλογο διοριστέων είναι απειροελάχιστες, αφού θα πρέπει να αφυπηρετήσουν όλοι οι δάσκαλοι από τα σχολεία της Κύπρου για να διοριστεί ένας που εγγράφηκε πρόσφατα στον κατάλογο αυτό. Αυτή τη στιγμή 334 υποψήφιοι δάσκαλοι είναι εγγεγραμμένοι στον κατάλογο διορισίμων όμως αυτός ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί ραγδαία όσο πλησιάζει η κατάργηση του καταλόγου διοριστέων (2027).

Σύμφωνα με τους κανονισμούς που διέπουν το ΝΣΔΕ, για σκοπούς ενιαίας κατάταξης των υποψηφίων που συμμετέχουν στις γραπτές εξετάσεις σε διαφορετικές εξεταστικές περιόδους και που έχουν επιτύχει στις γραπτές εξετάσεις, πρέπει να εφαρμόζεται στατιστική επεξεργασία των βαθμολογιών των επιτυχόντων. Οι βαθμολογίες τους, αναπροσαρμόζονται με βάση τη δυσκολία του σχετικού εξεταστικού δοκιμίου. Το ποσοστό αποτυχίας θα χρησιμοποιείται ως δείκτης δυσκολίας του σχετικού εξεταστικού δοκιμίου. Μπορεί εκ πρώτης η πρόνοια αυτή να φαίνεται πως διασφαλίζει ένα αποδεκτό επίπεδο στις εξετάσεις και την επιλογή των επιτυχόντων, όμως, σε βάθος χρόνου που το επίπεδο θα έχει πέσει ιδιαίτερα χαμηλά, όσο δύσκολο και να είναι το δοκίμιο, θα επιτυγχάνουν οι λιγότερο μέτριοι από τους μέτριους. 

Εκείνο που πραγματικά θα έπρεπε να απασχολεί την Επίσημη Πλευρά είναι το τι πρέπει να γίνει, ώστε να διασφαλιστεί πως μακροπρόθεσμα η δεξαμενή δε θα γεμίσει με απόφοιτους πανεπιστημίου μέτριου επιπέδου. Αν τα τελευταία δύο χρόνια μόνο μερικοί από τους εκατοντάδες εισαχθέντες στα πανεπιστήμια είναι στο επίπεδο του 2007, τι θα γίνει όταν διογκωθεί ακόμη περισσότερο και ο κατάλογος διορισίμων, μειώνοντας τις πιθανότητες εργοδότησης στο ελάχιστο;

Πρακτικά πρέπει να γίνουν πολύ προσεκτικά και ξεκάθαρα βήματα για τη Δημοτική, Ειδική και Προδημοτική εκπαίδευση. Συγκεκριμένα εισηγούμαστε:

  • Να τεθούν άμεσα ελάχιστες βαθμολογίες εισαγωγής μαθητών στα δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστήμια.
  • Να γίνει κατάταξη των πανεπιστημίων ανά κλάδο έτσι ώστε ο τίτλος σπουδών να έχει την ανάλογη βαρύτητα με βάση την κατάταξη του κάθε πανεπιστημίου.
  • Να υπάρχει πιο αυστηρός έλεγχος στα προγράμματα σπουδών που προσφέρουν τα πανεπιστήμια.
  • Να αυξηθεί η διαφάνεια όσον αφορά τις εξετάσεις και τον κατάλογο διορισίμων. Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει εμπιστοσύνη σε ένα σύστημα που δεν μπορεί να ελεγχθεί αν τα άτομα που διορίζονται από τον κατάλογο διορισίμων είναι όντως αυτά που βρίσκονται ψηλά στον κατάλογο; Από τη μία στον κατάλογο διορισίμων ανακοινώνεται μόνο το έτος εξέτασης και ο αριθμός υποψηφίου ενώ από την άλλη κατά τον διορισμό από την ΕΕΥ ανακοινώνεται το όνομα και ο αριθμός φακέλου. Αντίθετα, στον κατάλογο διοριστέων δεν υπάρχει καμία απόκρυψη των ονομάτων και μπορεί να γίνει έλεγχος των διορισμών.
  • Το κύρος του επαγγέλματος είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζει την ποιότητα των εκπαιδευτικών σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα. Όσο μεγαλύτερο κύρος έχει το επάγγελμα, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να το επιλέξουν υψηλότερου επιπέδου μαθητές. Παρόλο που σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες λαμβάνονται μέτρα και διεξάγονται προγράμματα για ενδυνάμωση του κύρους του εκπαιδευτικού, στην Κύπρο μάλλον το αντίθετο γίνεται. Η επίσημη πλευρά πρέπει άμεσα να εφαρμόσει τέτοια προγράμματα έτσι ώστε σταδιακά να ενισχυθεί το κύρος και η ελκυστικότητα του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού.
  • Σταδιακή εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης εκπαιδευτικών. Σύμφωνα με την Έκθεση Ευρυδίκη (2013[2]), όλες σχεδόν οι Ευρωπαϊκές χώρες έχουν λάβει μέτρα παρακολούθησης της ισορροπίας στην προσφορά και στη ζήτηση εκπαιδευτικών, με στόχο να προεξοφλούν και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες πρόσληψης εκπαιδευτικών. Θα πρέπει να μειωθούν σημαντικά οι θέσεις που προσφέρονται στα πανεπιστήμια μέχρι να εξισορροπηθεί η προσφορά με τη ζήτηση.
  • Μεγαλύτερη έμφαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, παρέχοντας στους μαθητές τα στοιχεία και τα ποσοστά πιθανότητας εργοδότησης ανά κλάδο.
  • Μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης και στην αύξηση των προσφερόμενων θέσεων:
    • Κατοχύρωση των κινήτρων για πρόωρη αφυπηρέτηση.
    • Εφαρμογή του θεσμού της ενισχυτικής διδασκαλίας.
    • Ουσιαστικότερη στήριξη των μαθητών με μεταναστευτική βιογραφία.
    • Επέκταση του θεσμού του ενιαίου ολοήμερου σχολείου σε όλα τα δημόσια δημοτικά και νηπιαγωγεία.
    • Επέκταση της υποχρεωτικής δίχρονης εκπαίδευσης στα Νηπιαγωγεία.
    • Κατάργηση της αγοράς υπηρεσιών και στελέχωση των ολοήμερων σχολείων, των ΔΡΑΣΕ, των θερινών σχολείων και άλλων προγραμμάτων με μόνιμο προσωπικό.

Για να εξασφαλιστεί το επίπεδο των εκπαιδευτικών που θα εισέλθουν στα σχολεία μας και να διασφαλιστεί η επιλογή των άριστων που επικαλείται η Πολιτεία, επιβάλλεται να γίνει ένας στρατηγικός σχεδιασμός, μακριά από οικονομικά ή άλλα συμφέροντα, με κύριο γνώμονα το καλό της Εκπαίδευσης. Το επάγγελμα του εκπαιδευτικού πρέπει να είναι ελκυστικό και να αποπνέει κύρος. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να καταντήσει μια τυχαία επιλογή για σπουδές, ανάμεσα σε άλλες. Πρέπει να ελκύει τους καλύτερους μαθητές, που θα νιώθουν πως στοχεύουν σε ένα επάγγελμα που δεν είναι κορεσμένο, που έχει κύρος και προοπτική επαγγελματικής αποκατάστασης. Εξάλλου το παράδειγμα των πλείστων προηγμένων εκπαιδευτικά χωρών, αυτό καταδεικνύει[3].

 

 

 

 

 

 

 

 

Λεωνίδας Χατζηλοΐζου, Γενικός Αντιπρόσωπος ΠΟΕΔ,  Γενικός Οργανωτικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ

Μιχάλης Αλεξόπουλος, Μέλος Δ.Σ. ΠΟΕΔ, Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ

 

[1] https://www.24sports.com.cy/gr/news/viral/pagkypries-apisteyto-kai-omos-alithino-me-0-se-latinika-kai-arxaia-prosexws-filologos

[2] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, EACEA, Eurydice, 2013. Αριθμοί Κλειδιά για Εκπαιδευτικούς και Διευθυντές

[3] McKinsey & Company (2007).  How the world's best-performing school systems come out on top.

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ Α. ΠΟΛΗ*  

Στις 4/6/2020 το ΥΠΠΑΝ στην  εγκύκλιο¹ του με θέμα «Λειτουργία Θερινών Δημόσιων Σχολείων (Θ.Δ.Σ.) 2020» καλεί τους διευθυντές των σχολείων και το διοικητικό μηχανισμό του Υπουργείου σε κατεπείγουσες δράσεις για λειτουργία των Θ.Δ.Σ. τον Ιούλιο² του 2020. Εκ της εγκυκλίου προκύπτουν τα ακόλουθα ερωτήματα:

  1. Τόσο κατά την επαναλειτουργία των δημοτικών σχολείων (21/05/2020), όσο και κατά την επαναλειτουργία των νηπιαγωγείων ( 08/06/2020) δόθηκαν στους εκπαιδευτικούς υγειονομικά³  πρωτόκολλα για τον τρόπο επαναλειτουργίας . Θα δοθεί αντίστοιχο υγειονομικό πρωτόκολλο για το Θ.Δ.Σ. ;
  2. Ο Ανώτατος Αριθμός κατά τμήμα με βάση το υγειονομικό πρωτόκολλο των Δημοτικών Σχολείων την περίοδο 21/05/2020 έως 26/06/2020 είναι δώδεκα. Ποιος είναι ο αντίστοιχος αριθμός στα Θ.Δ.Σ.; Θα υπάρχει  περιορισμός του αριθμού των παιδιών ή τα Θερινά Δημόσια Σχολεία θα λειτουργούν με τμήματα των είκοσι πέντε μαθητών;
  3. Με βάση την εγκύκλιο που στάλθηκε, το Θ.Δ.Σ. μετατρέπεται φέτος από πρωινό σε προαιρετικό ολοήμερο. Στα πλαίσια αυτά ο ημερήσιος χρόνος λειτουργίας του αυξάνεται από 5 ½ ώρες σε 8  ½ ώρες την ημέρα (7:30 π.μ. – 4:00 μ.μ. ). Η παρατεταμένη παραμονή μαθητών, πέραν των οκτώ ωρών στην ίδια αίθουσα τον Ιούλιο δικαιολογείται με βάση ποιο υγειονομικό πρωτόκολλο;
  4. Δεδομένου ότι ο Ιούλιος είναι ο κατ’ εξοχή θερμός μήνας που παρατηρούνται καύσωνες και είναι αδύνατη η παρατεταμένη παραμονή των παιδιών στις σχολικές αυλές, πώς θα λειτουργήσουν τα Θ.Δ.Σ. ως ολοήμερα μέσα στον καύσωνα;
  5. Στα σαράντα ένα (41) δημοτικά και νηπιαγωγεία που θα λειτουργήσουν ως θερινά θα φοιτήσουν παιδιά από πεντακόσια και πλέον δημοτικά και νηπιαγωγεία απ’ όλη την ελεύθερη Κύπρο. Η ανάμειξη και ο παρατεταμένος συγχρωτισμός παιδιών από διαφορετικά σχολεία στον περιορισμένο χώρο μιας σχολικής αίθουσας δεν είναι δυνατόν να οδηγήσει σε αναζωπύρωση της πανδημίας; Ποια μέτρα θα ληφθούν για την αποφυγή ενός τέτοιου απευκταίου ενδεχομένου;
  6. Για το θερινό γεύμα των παιδιών που θα επιλέξουν να φοιτήσουν ως τις 4:00 μ.μ. η εγκύκλιος αναφέρει ότι «η μεταφορά φαγητού από το σπίτι απαγορεύεται» και ότι « οι γονείς θα πρέπει να προκαταβάλουν στους διευθύνοντες των Θ.Δ.Σ. το κόστος του γεύματος». Ποιος θα ελέγξει την ποιότητα και πώς θα διεκπεραιωθεί μια τέτοια δαιδαλώδης εργασία; Στα προαιρετικά Ολοήμερα η ευθύνη σίτισης ανήκε και στο Σύνδεσμο Γονέων. Ποιος έχει την ευθύνη ελέγχου ποιότητας στα Θερινά; Σε περίπτωση τροφικής δηλητηρίασης, κάτι όχι απίθανο στον καύσωνα του Ιούλη, ποιος έχει την ευθύνη;

Τα πιο πάνω ερωτήματα είναι καίρια και οι υπεύθυνοι του Υ.Π.Π.Α.Ν. πρέπει να δώσουν σαφείς απαντήσεις.

*Μέλος ΔΣ ΑΚΙΔΑ 2017 - 2020

Σημειώσεις

  1. Ypp10899, φάκελος 7.27.24
  2. Κατά τη φετινή χρονιά τα Θ.Δ.Σ. θα λειτουργήσουν συνολικά για 23 εργάσιμες μέρες, από την 1 η Ιουλίου μέχρι τις 31η Ιουλίου 2020
  3. Ypp10787, αρ. φακέλου 21.11.06.01, Υγειονομικό Πρωτόκολλο για τα Δημοτικά Σχολεία